Category Archives: حقوق خصوصی

  • ۰
اصول و مبانی حل و فصل مسالمت‌آمیز اختلافات – کتاب سوم: داوری و حل اختلافات در صنعت ساخت، تهران: انتشارات پژوهشکده حقوق شهردانش، چاپ نخست، 1402

اصول و مبانی حل و فصل مسالمت‌آمیز اختلافات – کتاب سوم: داوری و حل اختلافات در صنعت ساخت

تألیف:
دکتر مهراب داراب‌پور
دکتر الهام انیسی، دکتر جواد حداد، دکتر محمّدرضا داراب‌پور


مشخصات نشر:

عنوان: اصول و مبانی حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات
کتاب سوم: داوری و حل اختلافات در صنعت ساخت
مؤلفین: دکتر مهراب داراب‌پور، دکتر الهام انیسی، دکتر جواد حداد، دکتر محمّدرضا داراب‌پور
به اهتمام: دکتر محمد داراب‌پور
ناشر: پژوهشکده حقوقی شهر دانش
تحت حمایت: کنفرانس بین‌المللی حقوق ساخت
ویراستار ادبی: دکتر فاطمه مرادی
نوبت چاپ: اول
تاریخ چاپ: 1402
شمارگان: 500
شابک: 1-225-475-600-978
بها: 520.000 تومان



فهرست گسترده مطالب:

سخن ناشر
سرآغاز کلام
الف: حدوث اختلافات بی شمار
ب: شیوه‌های گوناگون برای حل‌وفصل اختلافات
پ: شیوه‌های جایگزین حل‌وفصل غیر قضایی دعاوی
ت: مفاهیم فلسفی در روش‌های حل اختلاف
ث: عدم امکان توسل به افکار گذشتگان برای حل مسایل جدید
ج: تلاش برای القای خِرَد فردی گذشتگان و تفوق آن بر خرد جمعی دانشمندان حاضر
چ: موقعیت مدیریتی اشخاص در پروژه‌ها
ح: نهفتگی موفقیت پروژه و پرونده‌ها در منش و شخصیت اطراف قرارداد و دعاوی
خ: راز موفقیت پروژه‌ها از جمله در پروژه‌های داوری
د: علت طرح و طبقه بندی کتاب
بخش نخست: بروز ادعا، اختلاف و دعاوی در قراردادهای مهندسی
فصل نخست: معرفی انواع حقوق و تعهدات مهندسی برای حل‌وفصل شایسته
مبحث اول: تقسیم قراردادها به اعتبار خصوصی یا دولتی بودن
گفتار اوّل: قراردادهای خصوصی یا دولتی تجاری (داخلی و بین‌المللی)
گفتار دوم: قراردادهای خصوصی یا دولتی غیر تجاری
گفتار سوم: قراردادهای مهندسی دولتی و غیر دولتی و جایگاه آن‌ها
بند نخست: پیمان در قراردادهای مهندسی و دولتی
بند دوم: جایگاه قراردادی پیمانکاری با دولت در تقسیمات عقود
مبحث دوم: تقسیم بندی قراردادهای مهندسی از دیدگاه اطراف قرارداد و شیوه‌های پرداخت
گفتار نخست: انواع قراردادهای مهندسی با توجّه به مسئولیت‌های کاری (سیستم‌های اجرای پروژه)
بند نخست: روش تک عاملی
بند دوم: روش دو عاملی
بند سوم: قراردادهای طراحی و مدیریت
بند چهارم: روش سه عاملی
بند پنجم: روش چهار عاملی
الف: مدیریت اجرا بر پایه‌ی دستمزد
ب: مدیریت اجرا بر مبنای مشارکت در ریسک
بند ششم: روش طراحی، تدارکات، ساخت
بند هفتم: روش ساخت- بهره برداری و انتقال (قراردادهای واگذاری امتیاز)
بند هشتم: قراردادهای مبتنی بر کارایی انرژی
بند نهم: قراردادهای بیع متقابل
بند دهم: معاملات تعویضی
بند یازدهم: قراردادهای مبتنی بر مشارکت عمومی-خصوصی (PPP)
الف: مالکیت عمومی و بهره برداری عمومی
ب: مالکیت عمومی و بهره برداری خصوصی
ج: مالکیت و بهره برداری خصوصی
گفتار دوم: انواع قراردادهای مهندسی با توجّه به شیوه‌های پرداخت
بند نخست: روش پرداخت به صورت مقطوع
الف: قرارداد FPR
ب: قرارداد FPIF
بند دوم: روش پرداخت آحادبها
الف: قرارداد UP-NE
ب: قرارداد UP-E
بند سوم: روش‌های هزینه و دستمزد
الف: قرارداد CPFF
ب: قرارداد CPPF
پ: قرارداد CPIF
گفتار سوم: انواع قراردادهای عمرانی از نظر موضوع
مبحث سوم: تقسیم بندی قراردادهای عمرانی از لحاظ تأمین منابع مالی
گفتار نخست: روش‌های غیر استقراضی
بند نخست: از محل اعتبارات عمرانی
بند دوم: از محل اعتبارات غیر عمرانی یا منابع داخلی
بند سوم: فروش اوراق مشارکت
بند چهارم: فروش سهام در بازار بورس
بند پنجم: اعتبارات اسنادی
الف: فاینانس
ب: یوزانس
گفتار دوم: روش‌های استقراضی
بند اول: خطوط اعتباری
بند دوم: وام‌های بین‌المللی
بند سوم: ریفاینانس
بند چهارم: وام‌های داخلی
بند پنجم: اسناد خزانه اسلامی
فصل دوم: جایگاه حل‌وفصل اختلاف و دعاوی در صنعت ساخت
مبحث نخست: جایگاه حل اختلافات در صنعت ساخت
گفتار نخست: مفهوم کلی اختلاف و ادعا
گفتار دوم: مفهوم اختلاف و ادعا در فیدیک
مبحث دوم: انواع اختلاف و دعاوی و علل بروز آن
گفتار اول: دعاوی پیمانکار
گفتار دوم: دعاوی کارفرما
فصل سوم: جایگاه ادله اثبات دعوی در مدیریت ادعا و دعاوی
مبحث نخست: مفهوم و انواع مدیریت ادعا
گفتار اول: معنی و مفهوم و جهت دهی ادعا و امکان تبدیل آن به اختلاف
بند اول: جهت دهی ادعا و فراهم سازی زمینه برای آن
بند دوم: امکان تبدیل ادعا به اختلاف
گفتار دوم: بروز و حدوث ادعا و تحدید و تقلیل آن
بند نخست: ادعاهای واقعی از واهی
بند دوم: طرح ادعا به عنوان حق قانونی
گفتار سوم: دانش و هنر مدیریت ادعا و مدیریت اسناد
بند اول: دانش مدیریت اسناد
بند دوم: هنر مدیریت ادعا
بند سوم: بهره‌وری از دانش مدیریت ادعا
بند چهارم: نگارش شایسته قرارداد برای مدیریت صحیح ادعا
مبحث دوم: اشراف بر انواع ادلّه اثبات دعوی برای مدیریت شایسته ادعا و دعاوی
گفتار نخست: اقرار طرف مقابل
گفتار دوم: اسناد و مدارک کتبی و الکترونیکی
گفتار سوم: ادلّه قابل تحصیل از طریق استماع شهادت شهود
گفتار چهارم: گواهی کارشناسی به عنوان یکی از ادلّه
گفتار پنجم: تحقیقات محلی یا موضوعی
بخش دوم: انواع روش‌های حل‌وفصل اختلافات و صدور و اجرای تصمیمات در صنعت ساخت
فصل چهارم: انواع روش‌های حل‌وفصل اختلافات
مبحث اول: روش‌های حل‌وفصل اختلافات قضایی و قراردادی
گفتار اول: حل‌وفصل اختلافات به روش قضایی
گفتار دوم: حل‌وفصل اختلافات به روش قراردادی
مبحث دوم: روش‌های عام قراردادی حل‌وفصل اختلافات و نوع خاص آن در حوزه ساخت
گفتار اول: روش‌های عام قراردادی حل‌وفصل اختلافات
بند اول: شرط داوری ساده
بند دوم: شرط داوری مرکب (سازوکارهای چندلایه حل اختلاف )
الف: شیوه‌های غیر الزام آور
۱- مذاکره
۲- میانجیگری و سازش
ب: شیوه نیمه الزام آور
ج: روش‌های الزام آور
بند سوم: داوری اضطراری و صدور دستور موقت
بند چهارم: داوری سریع
بند پنجم: داوری با تراضی
گفتار دوم: روش‌های خاص قراردادی حل اختلاف در صنعت ساخت
بند اول: حل‌وفصل اختلافات در پیمانکاری‌های عمرانی در ایران
الف: حل اختلاف در مناقصات
ب: بررسی ماده ۵۳ شرایط عمومی پیمان
پ: پیمان‌های طرح و ساخت (EPC) برای کارهای صنعتی
ت: حل اختلاف در شیوه نامه وزارت نفت
بند دوم: هیأت حل اختلاف قراردادی فیدیک
الف: انواع هیأت حل اختلاف قراردادی
۱.هیات بررسی اختلاف
۲. هیأت تصمیم گیرنده
۳. هیأت پیشگیری و تصمیم گیرنده
ب: ویژگی‌های اعضای هیأت حل اختلاف
۱.استقلال و بی‌‌طرفی
۲. داشتن دانش فنی و حقوقی
بند سوم: هیأت حل اختلاف قراردادی اتاق بازرگانی بین‌المللی
فصل پنجم: آیین رسیدگی و اتخاذ تصمیم در هیأت‌های حل اختلاف و اجرای آن
مبحث اول: آیین رسیدگی و آیین ویژه هیأت حل اختلاف قراردادی
گفتار اول: صلاحیت
گفتار دوم: قانون حاکم
بند اول: اثر انتخاب قانون حاکم بر صلاحیت هیأت حل اختلاف
بند دوم: اثر قانون حاکم بر شروط چندلایه حل اختلاف
گفتار سوم: شیوه رسیدگی در هیأت‌های حل اختلاف
بند اول: تشکیل هیأت حل اختلاف
بند دوم: آیین رسیدگی در هیأت حل اختلاف
مبحث دوم: اجرای تصمیم هیأت حل اختلاف قراردادی و مشکلات آن
گفتار اول: موارد اعتراض
بند اول: نظریه وحدت اختلاف
بند دوم: نظریه دوگانگی اختلاف
گفتار دوم: چگونگی اجرا تصمیم هیأت‌های حل اختلاف
بند اول: اجرای مستقیم تصمیم
الف: تفاوت اجرای تصمیم لازم الاجرا و تصمیم نهایی
ب: قابلیت اجرای تصمیم هیأت حل اختلاف در کنوانسیون نیویورک
بند دوم: اجرای غیر مستقیم تصمیم هیأت حل اختلاف
گفتار سوم: موانع اجرای تصمیم هیأت حل اختلاف قراردادی
بند اول: موانع قانونی
بند دوم: موانع قراردادی اجرای تصمیم هیأت حل اختلاف
بند سوم: رفع موانع قراردادی
الف: نحوه نگارش شروط
ب: تعیین محدوده زمانی
پ: لزوم رفتار با حسن نیت
بخش سوم: صدور رای داوری، اعتراض و اجرای آن
فصل ششم: صدور رای داوری و تمهیدات آن
مبحث اول: نحوه‌ی شروع و تمهید رسیدگی برای صدور رای داوری
گفتار نخست: داوری روش انتخابی برای حل اختلاف
گفتار دوم: درخواست ارجاع دعوی به داوری
گفتار سوم: ضرورت مراعات ابلاغ‌ها و اخطارها
گفتار چهارم: اقدامات اولیه برای ورود به جلسه داوری
گفتار پنجم: تشکیل جلسه داوری و نحوه‌ی اداره‌ی آن
مبحث دوم: ختم رسیدگی، صدور رأی داوری و آثار آن
گفتار اول: ختم رسیدگی
گفتار دوم: رعایت مهلت داوری
گفتار سوم: حدّ نصاب آراء در هیأت‌های داوری
گفتار چهارم: چگونگی ابلاغ و تودیع و ثبت رأی در مراجع قانونی
گفتار پنجم: محتوی و شکل آراءِ داوری
بند نخست: محتوای رأی داوری و مستند بودن آن
الف: مطالب ضروری محتوای رأی داوری
ب: ضرورت استدلال در محتوای رأی داوری
بند دوم: رعایت مسائل شکلی رأی داوری
الف: کتبی و ممضی بودن رأی داوری
ب: درج محّل، صدور رأی داوری و تاریخ آن
پ: ابلاغ رأی و تودیع و ثبت آن
گفتار ششم: آثار رأی داوری
بند نخست: پایان داوری
بند دوم: اعتبار امر مختومه
بند سوم: اعمال قاعده فراغ داور
بند چهارم: قدرت اجرایی رأی داوری
فصل هفتم: اعتراض به رای داوری
مبحث نخست: بطلان رأی داوری به جهت نقص توافق ارجاع به داوری
گفتار نخست: بطلان شرط یا موافقت‌نامه داوری
گفتار دوم: فقدان اهلیت طرفین یا احدی از آن ها
مبحث دوم: ابطال رأی داوری به علّت شکستن و نقض قوانین کیفری
گفتار نخست: کتمان اسناد و مدارک مؤثر در رسیدگی
گفتار دوم: جعلی بودن سند استنادی
مبحث سوم: ابطال رأی داوری به خاطر موانع اداری و سیاست کشوری
گفتار نخست: صدور رأی در غیر از مهلت‌های قانونی
گفتار دوم: داوری‌ناپذیر بودن موضوع رسیدگی شده در داوری
گفتار سوم: مخالفت رأی داوری با نظم عمومی و اخلاق حسنه
گفتار چهارم: مخالفت رأی صادره با قواعد آمره قانون حاکم
مبحث چهارم: ابطال رأی داوری به دلیل نقض تشریفات در دیوان داوری
گفتار نخست: نقض تشریفات اخطارها برای اطلاع از داوری و حضور در جلسات
گفتار دوم: اطلاع رسانی صحیح و رعایت مقرّرات ابلاغ
گفتار سوم: عدم امکان ارائه دلایل و مستندات
مبحث پنجم: ابطال رای داوری برای نقض در ترکیب داوری و تجاوز از حدود صلاحیت
گفتار نخست: تعدّی از حدود صلاحیت
گفتار دوم: صدور رأی با تعداد نادرست اعضای هیأت داوری
گفتار سوم: مشارکت مؤثر داور مجروح در صدور رای داوری
فصل هشتم: اجرای آرای داوری
مبحث نخست: اجرای رأی در مقّر داوری
مبحث دوم: اجرای رأی داوری در خارج از مقّر داوری
گفتار نخست: داوری‌های مشمول کنوانسیون نیویورک
گفتار دوم: داوری‌های غیر مشمول کنوانسیون نیویورک
مبحث سوم: موارد عدم اجرا
گفتار نخست: ایرادهای قراردادی
بند نخست: عدم وجود اهلیت
بند دوم: عدم صحت موافقت‌نامه داوری
بند سوم: عدم وجود اختیار برای موافقت‌نامه داوری
گفتار دوم: ایرادهای مربوط به تشریفات داوری یا هیأت داوری
گفتار سوم: ایرادهای مرتبط با محّل اجرای رأی داوری
منابع و مآخذ
الف: منابع عربی و فارسی
1- کتاب‌ها و مقالات
2- اسناد، کنوانسیون‌ها، قوانین، مقررات، گزارش‌ها، دستورالعمل‌ها و پرونده‌ها
ب: منابع لاتین
1- کتاب‌ها و مقالات
2- اسناد، کنوانسیون‌ها، قوانین، مقررات، گزارش‌ها، دستورالعمل‌ها و پرونده‌ها


اصول و مبانی حل و فصل مسالمت‌آمیز اختلافات – کتاب سوم: داوری و حل اختلافات در صنعت ساخت، تهران: انتشارات پژوهشکده حقوق شهردانش، چاپ نخست، 1402
اصول و مبانی حل و فصل مسالمت‌آمیز اختلافات – کتاب سوم: داوری و حل اختلافات در صنعت ساخت، تهران: انتشارات پژوهشکده حقوق شهردانش، چاپ نخست، 1402
اصول و مبانی حل و فصل مسالمت‌آمیز اختلافات – کتاب سوم: داوری و حل اختلافات در صنعت ساخت، تهران: انتشارات پژوهشکده حقوق شهردانش، چاپ نخست، 1402
اصول و مبانی حل و فصل مسالمت‌آمیز اختلافات – کتاب سوم: داوری و حل اختلافات در صنعت ساخت، تهران: انتشارات پژوهشکده حقوق شهردانش، چاپ نخست، 1402

  • ۰

Diritto Commerciale Iraniano (2023), Wolters Kluwer

Editors: Borroni Andrea, Firouzan Mahdi, Giuggioli Pier Filippo, Papa Massimo, Periale Federica


Descrizione

Il centenario del primo Codice commerciale iraniano, l’approssimarsi della definitiva cessazione delle misure in materia di nucleare e l’auspicata riappropriazione da parte dell’Italia del ruolo di esportatore privilegiato rappresentano il contesto in cui è maturata la pubblicazione della prima opera sul diritto dell’impresa in Iran. Gli autori, quasi tutti accademici e professionisti iraniani, forniscono un panorama completo di un sistema, complesso e affascinante, che è partecipato sia dall’anima europea sia da quella islamica.

Dettagli

Autore: Pier Filippo Giuggioli

Curatore: Andrea BorroniMahdi FirouzanMassimo Papa

Editore: CEDAM

Formato: EPUB2 con Adobe DRM

Testo in italiano

Cloud: Sì Scopri di più

Compatibilità: Tutti i dispositivi (eccetto Kindle) Scopri di più

Pagine della versione a stampa: 544 p.

Layout: Reflowable

EAN: 9788813384166



  • ۰
اصول و مبانی حقوق و معاملات بازرگانی داخلی (کتاب دوم: مبانی تجاری)، تهران: پژوهشکده حقوقی شهر دانش، چاپ نخست، (1402)

اصول و مبانی حقوق و معاملات بازرگانی داخلی (کتاب دوم: مبانی تجاری)

تالیف:
دکتر مهراب داراب پور
دکتر امیر شایگان فر / دکتر محمد داراب پور


مشخصات نشر:

عنوان: اصول و مبانی حقوق و معاملات بازرگانی داخلی / کتاب دوم: مبانی تجاری
مؤلفین: دکتر مهراب داراب‌پور / دکتر امیر شایگان‌فر / دکتر محمد داراب‌پور
ناشر: پژوهشکده حقوقی شهر دانش
ویراستار ادبی: دکتر فاطمه مرادی
طراح جلد: سیده زهرا صدرالسادات
نوبت چاپ: اول
تاریخ چاپ: 1402
شمارگان: 500
شابک: 4-196-475-600-978
شابک دوره: 3-193-475-600-978
بها: 220.000 تومان



فهرست گسترده مطالب

بخش نخست: شخصیت حقوقی و حقوق شرکت‌ها 13
فصل نخست: مفهوم و جایگاه شخصیت حقوقی 13
مبحث اول: فلسفه ایجاد شخصیت حقوقی 13
مبحث دوم: جایگاه قانونی شخصیت حقوقی 14
مبحث سوم: شرکت‌های بدون شخصیت حقوقی مستقل و خطرات آن 16
مبحث چهارم: شرکت‌های واجد شخصیت حقوقی مستقل 18
فصل دوم: انواع شخصیت حقوقی 20
مبحث اول: شرکت‌های تجاری 20
گفتار اول: شرکت‌های سهامی 23
بند اول: مراحل ایجاد و تشکیل 23
اول: مراحل تشکیل شرکت‌های سهامی عام 24
دوم: مراحل تشکیل شرکت‌های سهامی خاص 24
بند دوم: سهام و موضوعات آن 25
اول: سهام 25
دوم: انتقال سهام در شرکت‌های سهامی 26
سوم: انواع سهام در شرکت‌های سهامی 26
بند سوم: اوراق قرضه و مشارکت 27
اول: اوراق قرضه 27
دوم: اوراق مشارکت 28
بند چهارم: ارکان شرکت 29
الف) رکن تصمیم گیرنده 29
ب) رکن اداره کننده 31
پ) رکن نظارتی 32
اول: بررسی حساب ها 34
دوم: اطلاع رسانی 35
سوم: وظایف خاص دیگر بازرس 35
بند پنجم: وضعیت قرارداد مدیران با شرکت 36
بند ششم: افزایش و کاهش سرمایه 39
اول: افزایش سرمایه شرکت‌های سهامی 39
دوم: کاهش سرمایه شرکت‌های سهامی 40
بند هفتم: تقسیم سود 41
بند هشتم: انحلال شرکت 42
گفتار دوم: شرکت‌های با مسئولیت محدود 44
بند اول: زمان ایجاد و تشکیل 45
بند دوم: ماهیت 45
بند سوم: ارکان شرکت 46
الف) رکن تصمیم گیرنده 46
ب) رکن اداره کننده 47
بند چهارم: انحلال شرکت 48
گفتار سوم: شرکت‌های تضامنی 49
گفتار چهارم: شرکت‌های نسبی 52
گفتار پنجم: شرکت‌های مختلط 54
بند اول: شرکت‌های مختلط سهامی 54
بند دوم: شرکت‌های مختلط غیرسهامی 55
گفتار ششم: شرکت‌های تعاونی 56
بند اول: مفهوم و وجه تمایز تعاونی از شرکت تجاری محض 57
بند دوم: اصول بنیادی حقوق تعاون 59
بند سوم: تعاون در قوانین و مقررات داخلی 60
بند چهارم: تعاونی در قانون تجارت و اصلاحات بعدی 63
بند پنجم: الگوی اساس نامه‌های تعاونی در ایران 64
مبحث دوم: تشکیلات و موسسات غیرتجاری 84
مبحث سوم: تشکیلات و موسسات دولتی 87
مبحث چهارم: تشکیلات و موسسات مردمی 87
مبحث پنجم: موقوفات 87
بخش دوم: حقوق اسناد تجاری 89
فصل سوم: برات 89
مبحث اول: شرایط شکلی اعتبار برات 91
مبحث دوم: ضمانت اجرای عدم رعایت شرایط شکلی برات 91
مبحث سوم: قبولی برات 92
مبحث چهارم: آثار قبولی برات 92
مبحث پنجم: نکول برات 92
مبحث ششم: آثار نکول برات 93
مبحث هفتم: ظهرنویسی برات 93
مبحث هشتم: مسئولیت در نتیجه عدم پرداخت برات 94
مبحث نهم: ضمانت در اسناد تجاری 98
فصل چهارم: سفته 99
مبحث اول: مندرجات سفته 99
مبحث دوم: سایر مسائل مرتبط با سفته 101
فصل پنجم: چک 102
مبحث اول: کلیات چک 103
گفتار اول: صورت چک 103
گفتار دوم: مندرجات چک 104
الف- دستور پرداخت 104
ب- قید محل صدور 105
پ- قید تاریخ صدور 105
ت- وجود امضا صادرکنندۀ ۀچک 105
ث- قید نام پرداخت کننده 105
ج- وجود نام دارنده 106
گفتار سوم: ماهیت حقوقی چک 106
گفتار چهارم: وضعیت چک وعده دار و چک سفید امضاء 107
گفتار پنجم: ضرورت وجود محل چک 108
مبحث دوم: مختصات ویژه چک 109
گفتار اول: مهلت‌های قانونی برایمسئولیت ظهرنویسان و ضامن‌های ظهرنویس 113
گفتار دوم: مهلت قانونی اقامه دعوی حقوقی 115
گفتار سوم: اقامه دعوی کیفری در موعد قانونی 116
گفتار چهارم: مهلت مربوط به مرور زمان چک 119
گفتار پنجم: روش انتقال چک به دیگران 119
گفتار ششم: ظهرنویسی و ضمانت در قانون صدور چک جدید 121
بند اول: ظهرنویسی 121
بند دوم: ضمانت 122
گفتار هفتم: مقررات راجع به مفقودی چک 122
گفتار هشتم: صدور چک 127
بند اول: اعطای دسته چک 128
الف) سقف اعتبار مجاز صدور دسته چک 128
ب) اشخاصی که نمی‌توانند دسته چک دریافت کنند 129
بند دوم: وظایف صادرکننده حین صدور چک 131
الف) لزوم ثبت مبلغ، تاریخ و هویت گیرنده چک در سامانه صیاد 131
ب) لزوم ثبت علت (بابت) صدور چک در سامانه صیاد 131
بند سوم: وظایف گیرنده حین قبول چک 132
بند چهارم: صدور چک به نمایندگی 132
مبحث سوم: اقسام چک 134
الف- چک در وجه حامل 135
ب- چک در وجه شخص معین 135
پ- چک به حواله کِرد 136
گفتار اول: چک عادی 137
بند اول: غیرصیادی 137
بند دوم: صیادی طرح قدیم 138
بند سوم: صیادی طرح جدید 138
بند چهارم: چک موردی 138
بند پنجم: چک الکترونیکی 139
گفتار دوم: چک تائید شده 140
گفتار سوم: چک تضمین شده 141
گفتار چهارم: چک مسافرتی 143
مبحث چهارم: وصول و برگشت چک 143
گفتار اول: شرایط جدید وصول چک 143
بند اول: وصول مبلغ چک از سایر حساب‌های صادرکننده در همان بانک 144
بند دوم: وصول مبلغ موجود و برگشت زدن چک به میزان کسری 144
گفتار دوم: برگشت خوردن چک 145
گفتار سوم: سوءاثر چک برگشتی 145
گفتار چهارم: شرایط جدید رفع سوءاثر چک برگشتی 146
گفتار پنجم: گواهی عدم پرداخت 147
مبحث پنجم: روش‌های مطالبه وجه چک برگشتی 148
گفتار اول: طرح شکایت کیفری 148
بند اول: شرایط شکلی تعقیب کیفری صادرکنندۀ چک بلامحل 150
بند دوم: ثمره ی تعقیب کیفری 153
بند سوم: زوال وصف کیفری چک 154
گفتار دوم: اجرائیه اداره ثبت 155
الف: فوائد اجرا از طریق اداره ثبت 156
ب- معایب اجرا از طریق اجرای ثبت 158
گفتار سوم: اجرائیه دادگاه 159
گفتار چهارم: دعوی حقوقی 161
بخش سوم: حقوق ورشکستگی و تصفیه 163
فصل ششم: ورشکستگی بازرگانان 163
مبحث اول: شرایط ضروری تحقق ورشکستگی 164
گفتار اول: تاجر بودن 164
گفتار دوم: توقف در پرداخت وجوه 165
مبحث دوم: مدعیان ورشکستگی 165
گفتار اول: خود تاجر 165
گفتار دوم: طبلکاران 166
گفتار سوم: دادستان 166
مبحث سوم: ماهیت حکم ورشکستگی 166
مبحث چهارم: آثار حکم ورشکستگی 167
گفتار اول: منع مداخله ورشکسته در اموال خود 167
گفتار دوم: تعلیق دعاوی له و علیه ورشکسته 168
گفتار سوم: حال شدن دیون ورشکسته 169
گفتار چهارم: عدم امکان مطالبه خسارت تاخیر تادیه پس از توقف 170
مبحث پنجم: وضعیت حقوقی معاملات تاجر ورشکسته 170
گفتار اول: دوره نخست، قبل از تاریخ توقف 170
گفتار دوم: دوره دوم، از تاریخ توقف تا صدور حکم ورشکستگی 171
گفتار سوم: دور سوم، بعد از صدور حکم ورشکستگی 173
مبحث ششم: انواع ورشکستگی 173
گفتار اول: ورشکستگی عادی 174
گفتار دوم: ورشکستگی به تقصیر 174
گفتار سوم: ورشکستگی به تقلب 175
فصل هفتم: تصفیه امور ورشکستگی 175
مبحث اول: تقاضای استرداد اموال نزد ورشکسته 179
مبحث دوم: نحوه تقسیم اموال ورشکسته بین طلبکاران 180
گفتار اول: طلبکاران با حق وثیقه 180
گفتار دوم: طلبکاران با حق رجحان 181
مبحث سوم: قراردادهای ارفاقی 182
گفتار اول: اثر قرارداد ارفاقی 184
اول: نسبت به طلبکاران 184
دوم: نسبت به تاجر ورشکسته 184
سوم: نسبت به اشخاص ثالث 185
گفتار دوم: زوال قرارداد ارفاقی 185
مبحث چهارم: ختم ورشکستگی 186
مبحث پنجم: اعاده اعتبار ورشکسته 188
منابع و مآخذ 191
فهرست منابع فارسی 191
فهرست منابع عربی 200
فهرست منابع لاتین 201
آیین نامه ها، قوانین، آرای وحدت رویه و… 202
آیات، احادیث و قواعد فقهی 204
الف: آیات 204
ب: احادیث 209
پ: قواعد فقهی 212
نمایه واژه‌های حقوقی 219


اصول و مبانی حقوق و معاملات بازرگانی داخلی (کتاب دوم: مبانی تجاری)، تهران: پژوهشکده حقوقی شهر دانش، چاپ نخست، (1402)
اصول و مبانی حقوق و معاملات بازرگانی داخلی (کتاب دوم: مبانی تجاری)، تهران: پژوهشکده حقوقی شهر دانش، چاپ نخست، (1402)
اصول و مبانی حقوق و معاملات بازرگانی داخلی (کتاب دوم: مبانی تجاری)، تهران: پژوهشکده حقوقی شهر دانش، چاپ نخست، (1402)
اصول و مبانی حقوق و معاملات بازرگانی داخلی (کتاب دوم: مبانی تجاری)، تهران: پژوهشکده حقوقی شهر دانش، چاپ نخست، (1402)

  • ۰
اصول و مبانی حقوق و معاملات بازرگانی داخلی (کتاب اول: مبانی مدنی)، تهران: پژوهشکده حقوقی شهر دانش، چاپ نخست، (1402)

اصول و مبانی حقوق و معاملات بازرگانی داخلی (کتاب اول: مبانی مدنی)

تالیف:
دکتر مهراب داراب پور
دکتر امیر شایگان فر / دکتر محمدرضا داراب پور


مشخصات نشر:

عنوان: اصول و مبانی حقوق و معاملات بازرگانی داخلی / کتاب نخست: مبانی مدنی
مؤلفین: دکتر مهراب داراب‌پور / دکتر امیر شایگان‌فر / دکتر محمدرضا داراب‌پور
به اهتمام: دکتر محمد داراب‌پور
ناشر: پژوهشکده حقوقی شهر دانش
ویراستار ادبی: دکتر فاطمه مرادی
طراح جلد: سیده زهرا صدرالسادات
نوبت چاپ: اول
تاریخ چاپ: 1402
شمارگان: 500
شابک: 6-192-475-600-978
شابک دوره: 3-193-475-600-978
بها: 240.000 تومان



فهرست گسترده مطالب

سخن ناشر أ‌
اختصار کلمات 7
بخش نخست: منابع حقوق 7
فصل نخست: منابع حقوق مسلمانان 9
مبحث نخست: قرآن کریم 10
مبحث دوم: سنت 16
مبحث سوم: اجماع 19
مبحث چهارم: عقل 19
فصل دوم: منابع حقوق داخلی 20
مبحث نخست: قواعد آمره 20
مبحث دوم: قواعد عرفی 20
مبحث سوم: قواعد تکمیلی 21
فصل سوم: منابع حقوق بازرگانی بین‌المللی 21
مبحث نخست: کنوانسیون ها 21
مبحث دوم: رویه تجاری بین‌المللی 22
مبحث سوم: حقوق عرفی بازرگانی 23
بخش دوم: حقوق قراردادها 25
فصل چهارم: قراردادهای داخلی 25
مبحث نخست: تعریف و اقسام قرارداد 25
گفتار نخست: مفهوم عقد 25
گفتار دوم: انواع قراردادهای از جهت صحت و بطلان 26
بند نخست: قرارداد صحیح 26
بند دوم: قرارداد باطل 26
بند سوم: قرارداد غیر نافذ 26
گفتار سوم: انواع قراردادها به اعتبار ماهیت آن‌ها 27
بند نخست: عقد لازم و عقد جایز 27
بند دوم: عقد منجّز و معلّق 31
بند سوم: عقود تملیکی و عقود عهدی 36
بند چهارم: عقود فوری و عقود مستمر 38
گفتار چهارم: تقسیمات عقود با توجّه به تشریفات، سادگی و گستردگی و نام آن‌ها 39
بند نخست: عقود رضایی و عقود تشریفاتی 39
بند دوم: عقود با نام و بی‌نام (عقود معین و غیر معین) 42
بند سوم: عقود بسیط و مرکب 43
مبحث دوم: تشکیل قرارداد 43
گفتار نخست: شرایط اساسی صحت معاملات 43
بند اول: قصد و رضای طرفین 44
بند دوم: اهلیت 44
بند سوم: مورد معامله 44
بند چهارم: جهت معامله 45
مبحث سوم: آثار قرارداد 45
گفتار نخست: آثار قراردادها نسبت به طرفین قرارداد 46
گفتار دوم: آثار قراردادها نسبت به اشخاص ثالث 48
بند نخست: اصل نسبی بودن و استثنائات آن 48
الف) قائم مقامی 48
ب) تعهد به نفع شخص ثالث 48
بند دوم: نمایندگی ها 48
الف) وکالت 50
ب) دلالی 51
پ) حق العمل کاری 52
ت) قائم مقام تجاری 53
مبحث چهارم: قراردادهای مرتبط با امور بازرگانی 54
گفتار نخست: قرارداد خرید و فروش کالا 54
گفتار دوم: قرارداد حمل و نقل کالا 55
گفتار سوم: قرارداد خرید و فروش خدمات 55
گفتار چهارم: قرارداد انجام فعالیت‌های مالی 55
گفتار پنجم: قراردادهای اعطای امتیازِ استفاده یا بهره‌برداری یا حتی واگذاری مالکیت‌های فکری 55
گفتار ششم: قراردادهای سرمایه‌گذاری و تشکیل مشارکت‌ها و همکاری‌های اقتصادی و فنی 55
فصل پنجم: قراردادهای تجاری بین‌المللی 56
مبحث نخست: اصول کلی حاکم بر قراردادهای تجاری بین‌المللی 61
مبحث دوم: قراردادهای خرید و فروش بین‌المللی 63
گفتار نخست: کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا 64
بند نخست: قلمرو اجرای کنوانسیون 64
بند دوم: تشکیل قرارداد بیع 65
گفتار دوم : اجرای قرارداد بیع بین‌الملل کالا 67
بند نخست: نقض اساسی قرارداد 67
بند دوم: اخطار فسخ 68
بند سوم: قاعده ارسال 68
بند چهارم: امکان یا عدم امکان اجرای قرارداد 68
بند پنجم: اصلاح قرارداد 68
بند ششم: وظایف و تعهدات فروشنده 69
بند هفتم: وظایف و تعهدات خریدار 75
بند هشتم: حقوق فروشنده در صورت نقض قرارداد توسط خریدار 77
بند نهم: ریسک کالا و انتقال ضمان معاوضی 79
بند دهم: نقض احتمالی 81
بند یازدهم: قراردادهای اقساطی 82
بند دوازدهم: شیوه‌های جبران خسارات 82
بند سیزدهم: موارد معافیت از مسئولیت 84
بند چهاردهم: اثر فسخ قرارداد 85
بند پانزدهم: حفظ و نگهداری کالا 86
مبحث سوم: قراردادهای حمل و نقل بین‌المللی 88
گفتار نخست: حمل و نقل دریایی 88
گفتار دوم: حمل و نقل جاده‌ای و ریلی 90
گفتار سوم: حمل و نقل هوایی 92
فصل ششم: قراردادهای تجارت الکترونیک 93
مبحث نخست: تشکیل قرارداد الکترونیک 95
گفتار نخست: اهلیت انعقاد قرارداد 96
گفتار دوم: موضوع قرارداد 96
گفتار سوم: رضایت 97
بخش سوم: حقوق مسئولیت مدنی 99
فصل هفتم: کلیات مسئولیت مدنی 99
مبحث نخست: مفهوم و قلمرو مسئولیت قانونی 101
مبحث دوم: مقایسه مسئولیت مدنی با مسئولیت قراردادی 104
گفتار نخست: وجود قرارداد معتبر 105
گفتار دوم: تخلف از تمام یا یکی از تعهدات ناشی از همان قرارداد 105
گفتار سوم: ورود ضرر توسط خوانده قرارداد به خواهان 106
گفتار چهارم: وجود رابطه سببیت بین نقض قرارداد و ضرر وارده 106
فصل هشتم: ارکان مسئولیت مدنی 108
مبحث نخست: وجود ضرر 109
گفتار نخست: مفهوم و انواع ضرر 111
بند نخست: خسارات مادی 116
بند دوم: خسارات معنوی 122
گفتار دوم: ضرر قابل مطالبه 124
بند نخست: مشروع بودن 124
بند دوم: قطعی بودن 124
بند سوم: مستقیم بودن عرفی 125
بند چهارم: قبلاً جبران نشده باشد 127
مبحث دوم: اقدام ناروای زیانبار 128
گفتار نخست: مفهوم و شرایط اقدام ناروا زیانبار 128
گفتار دوم: اسباب رافع مسئولیت 130
بند نخست: دفاع مشروع 131
بند دوم: حکم قانون یا امر آمر قانونی 134
بند سوم: رضایت زیان‌دیده 136
بند چهارم: سایر موارد مباح کننده 138
مبحث سوم: رابطه سببیت 139
گفتار نخست: اجتماع سبب و شرط 143
گفتار دوم: اجتماع سبب و مباشر 144
گفتار سوم: اجتماع اسباب 145
گفتار چهارم: اثر قوای بیرونی 148
بند نخست: قوه قاهره 149
بند دوم: فعل شخص ثالث 150
بند سوم: اقدام زیانبار مشارکتی زیان‌دیده 151
بخش چهارم: ادله اثبات دعوا و حل و فصل اختلافات 157
فصل نهم: ادله اثبات دعوا (شیوه‌های اثبات مسئولیت) 157
مبحث نخست: اقرار 159
گفتار نخست: شرایط صحت اقرار 160
گفتار دوم: سند 163
بند نخست: سند رسمی 163
بند دوم: سند عادی 164
الف: سند عادی تجاری 164
ب: سند عادی غیرتجاری 165
بند سوم: تفاوت سند رسمی و عادی 165
بند چهارم: تفاوت سند دارای اعتبار اسناد رسمی با سند در حکم سند رسمی 166
بند پنجم: مشترکات مهم اسناد 167
مبحث سوم: شهادت شهود 168
گفتار نخست: شرایط شهادت 169
گفتار دوم: شرایط شهود 170
مبحث چهارم: سوگند و قسامه 173
گفتار نخست: شرایط سوگند 174
گفتار دوم: قسامه 176
مبحث پنجم: اماره 176
مبحث ششم: کارشناسی 177
مبحث هفتم: معاینه و تحقیق محلی 178
مبحث هشتم: علم قاضی 178
فصل دهم: دادرسی و داوری 181
مبحث نخست: دادرسی با مراجعه به دادگاه‌های کشور 181
مبحث دوم: داوری از طریق نهادها و سازمان‌های خصوصی 182
گفتار نخست: اهمیت داوری و مزایای آن 185
گفتار دوم: معایب داوری 186
گفتار سوم: انواع داوری 187
بند نخست: موردی یا شخصی 187
بند دوم: سازمانی 187
گفتار چهارم: آیین داوری 189
بند نخست: در داوری داخلی 190
بند دوم: در داوری تجاری بین‌المللی 193
گفتار پنجم: مساعدت دادگاه‌ها در روند داوری 196
گفتار ششم: مسائل متفرقه داوری 197
فصل یازدهم: روش‌های جایگزین حل و فصل اختلافات 197
مبحث نخست: مذاکره و سازش 198
مبحث دوم: میانجیگری 199
نمایه واژگان حقوقی 201
منابع و مآخذ 207
فهرست منابع فارسی 207
فهرست منابع عربی 218
فهرست منابع لاتین 220
آیین نامه ها، قوانین، آرای وحدت رویه و… 221
آیات، احادیث و قواعد فقهی 223
الف: آیات 223
ب: احادیث 230
پ: قواعد فقهی 234


اصول و مبانی حقوق و معاملات بازرگانی داخلی (کتاب اول: مبانی مدنی)، تهران: پژوهشکده حقوقی شهر دانش، چاپ نخست، (1402)
اصول و مبانی حقوق و معاملات بازرگانی داخلی (کتاب اول: مبانی مدنی)، تهران: پژوهشکده حقوقی شهر دانش، چاپ نخست، (1402)
اصول و مبانی حقوق و معاملات بازرگانی داخلی (کتاب اول: مبانی مدنی)، تهران: پژوهشکده حقوقی شهر دانش، چاپ نخست، (1402)
اصول و مبانی حقوق و معاملات بازرگانی داخلی (کتاب اول: مبانی مدنی)، تهران: پژوهشکده حقوقی شهر دانش، چاپ نخست، (1402)

  • ۰

حقوق قراردادها: همراه با حقوق و تعهدات قراردادی مهندسان (چاپ چهارم، ویراست دوم)


تألیف:
دکتر مهراب داراب پور
دکتر محمدرضا داراب پور


مشخصات نشر:

عنوان: مدنی 3: حقوق قراردادها
مؤلفان: دکتر مهراب داراب‌پور / دکتر محمدرضا داراب‌پور
ناشر:انتشارات گنج دانش
لیتوگرافی:ترنج رایانه
چاپ و صحافی: صدف
نوبت چاپ: چهارم – 1401
شمارگان: 500 جلد
قیمت: 160.000 تومان
شابک: 978-622-7974-01-0


فهرست مطالب کتاب

سخن ناشر
چکیده
سرآغاز

بخش نخست: حقوق قراردادی و نحوه‌ی اجرای آن
فصل نخست: ماهیّت قراردادها و انواع آن
فصل دوم: شرایط اساسی صحّت قراردادها و استثناء
فصل سوم: شروط مرتبط با قراردادها و آثار آن‌ها
فصل چهارم: آثار قراردادهای تشکیل شده بین طرفین
فصل پنجم: نحوه‌ی عملی انعقاد و شکل ظاهری قراردادها و نمونه‌های قراردادی مدرن
بخش دوم: تعهّدات قراردادی و نحوه‌ی اجرای آن (آثار قراردادی)
فصل نخست: پایان تعهّدات قراردادی
فصل دوم: آثار نقض قرارداد
فصل سوم: حلّ و فصل دعاوی و اختلافات
نمودارها
کتاب‌نامه
آیین‌نامه‌ها، رویّه‌های قضایی،قوانین و کنوانسیون‌ها
فهرست اختصارات
فهرست واژگان نامأنوس برای مهندسان
درباره‌ی نویسندگان


چکیده کتاب

هفت‌خان تعهّدات+ یک

دوست داشتم کتاب کوچک صد صفحه‌ای بنویسم که هر مهندسی بخواند، حقوقدان شود. جالب است، شما هم با ما برای نوشتن این صد صفحه همراه باشید تا با هم از این هفت خان تعهّدات قراردادها بگذریم و به چکیده‌ای از کلّ این کتاب دست یابیم!

خان نخست

مهندسی از من سؤال کرد که قراردادی که بسته است به ضرر وی می‌باشد. بی‌درنگ به وی گفتم: «خوب اگر قرارداد به ضرر شماست و فایده‌ای هم برایت ندارد، فسخ کن»! چند سال کار بی‌مزد و مواجب برای چه انجام دهی؟ استاد حقوقی که در کنارم بود، فرمودند: بعد از این‌که قراردادی را بستید (به زبان حقوقی «بعد از انشاء و انعقاد عقد»)، دیگر نمی‌توانید یک طرفه فسخ کنید، چون «قراردادها لازم» هستند. بنا بر اصل لزوم، هرگاه قراردادی منعقد گردید، باید به آن پایبند باشید. در غیر این صورت، شما را مجبور می‌کنند که آن را اجرا کنید و اگر نشد از شما خسارت می‌گیرند. برایم بسیار جالب بود که بدانم شانه خالی کردن از زیر باری که توان برداشتن آن را نداریم، ولی نسبت به آن تعهّد داده‌ایم، تا این حدّ سخت است.

همین مهندس باز اظهار داشت من از طرف مقابل، سند محکمی به نام وکالت آن هم وکالت بلاعزل گرفته‌ام؛ دیگر مشکلی که در کار نیست؟ بی‌محابا گفتم: نه، دست و پایش را حسابی بسته‌اید. به خصوص که وکالت را هم با شرط بلاعزل بودن محکم کرده‌اید. باز استاد نگاه عاقل اندر سفیهی به من انداخت و محترمانه فرمود: نه این‌گونه نیست که می‌فرمائید. او، صرف‌نظر از مورد وکالت که ممکن است محدود باشد، می‌تواند شخصاً آن کار را به دلخواه خودش انجام دهد، علاوه بر این، اگرطرف مقابل فوت کند، یا دیوانه شود یا سفیه گردد، قرارداد وکالت شما از بین می‌رود! و اگر این اتفاقات برای شما هم بیفتد باز هم قرارداد زایل می‌شود!

راست نشستم و شانه‌ها را بالا انداختم و عرض کردم: مگر نفرمودید «قراردادها لازم» هستند و موقعی که منعقد شد، مانند گره محکمی بین طرفین است و هیچ کس به تنهایی حقّ فسخ ندارد؟ جواب آمد که آخر وکالت، «قرارداد جایز» است که به موت و جنون و سفه هر یک از طرفینّ خود به خود از بین می‌رود و هیچ اثری ندارد. عجیب است!

باز در جای دیگری نگران شدم که مالک به علّت تصادف شدید در کُما رفته و در بیمارستان بستری بود، گفتم اگر او بمیرد، کلّ قراردادهای پیمانکاری نابود می‌شود که بعد از سؤال، گفتند که این‌طور نیست. چون «قراردادهای پیمانکاری لازم» هستند و برای طرفین و قائم‌مقام آن‌ها، از جمله ورّاث، لازم‌الاجرا می‌باشند.

با این توصیف، بر خودمان لازم دیدیم که «تعّهد» و «قرارداد» را بشناسیم. اقدامات و اعمال یک طرفه‌ای که حقّ و تکلیف را ایجاد کنند (که حقوقدانان به آن ایقاعات می‌گویند) بررسی کنیم و انواع و اقسام و آثار قراردادها را هم به تفکیک بیان نمائیم. بحث از «عقود لازم و جایز»، «عقود منجّز و معلّق»، «قراردادهای تملیکی و عهدی» و غیره، ضروری می‌نمود. عقود معوّض و مجّانی را بشناسیم، قراردادهای صحیح را از باطل تفکیک نمائیم و در نهایت انواع قراردادهای مهندسی را هم به رشته‌ی تحریر درآوریم که با نوشتن این فصل، کلّ صد صفحه‌ی کتاب پر شده بود و ما هنوز در میان تعاریف اوّلیّه‌ی انواع قراردادهای مهندسی سرگردان بودیم که خان اوّل به پایان رسید.

هفت شهر عشق را عطّار گشت                   ‌ما هنوز اندر خَم یک کوچه‌ایم

خان دوم

از خان اوّل که گذر کردیم، آرامش نسبی پیدا شد، ولی چه می‌دانستیم که خان دوم هم از خان اوّل کمتر نیست. در این خان باید پرتویی بر تاریک خانه‌ی شرایط صحّت قرارداد می‌انداختیم. برای این‌که قرارداد صحیح باشد باید علاوه بر وجود اهلیّت، قصد انشاء آن‌ها و معلوم و معیّن بودن مورد معامله، جهت معامله هم مشروع و قانونی باشد. در این خان باید از این چهار مرحله جان سالم به در می‌بردیم که اشاره‌ی مختصری به آن‌ها خالی از لطف نیست.

  1. باید، قصد انشاء (قصد بستن قرارداد) را می‌شناختیم. شیوه‌های بیان قصد، ایجاب و قبول (پیشنهاد معامله از یک طرف و پذیرش طرف دیگر)، قصد ظاهری و باطنی و قراردادهای صوری که قصد در آن‌ها نیست را توضیح می‌دادیم و با عیوب رضا و اشتباه در قرارداد و اجبار و اکراه و اضطرار، دست و پنجه نرم می‌کردیم و آن‌ها را دست بسته با توضیح کامل، تسلیم خوانندگان می‌نمودیم که با موفقیّت انجام شد.
  2. در مرحله‌ی دوم خان دوم، باید از اهلیّت و اقتدار و اختیار طرفین برای انجام معامله سخن می‌گفتیم. کسی اهلیّت دارد که عاقل و بالغ و رشید و قاصد و مختار باشد و کسی اختیار و قدرت انجام معامله دارد که قانون او را منع ننموده باشد، یعنی علاوه بر اهلیّت تمتّع (صلاحیت بهره بردن از حقّ و حقوق)، اهلیّت استیفاء (صلاحیت انجام نقل و انتقال و دخل و تصرّف در اموال) هم داشته باشد. باور کنید گذشتن از صف کودکان قد و نیم قد، یعنی کوچک و بزرگ (که حقوقدانان به آن‌ها صغیر ممیّز و غیر ممیّز می‌گویند)، عبور از کنار دیوانگان دوره‌ای و دیوانگان همیشگی (که حقوقدانان به آن‌ها مجنون ادواری و مجنون اطباقی می‌گویند) کار آسانی نبود و از آن‌ها سخت‌تر، گذشتن از میان سفیهانی بود که عقل معاش نداشتند.

قدم در باتلاق اهلیّت اشخاص حقوقی (مثل شرکت‌های گوناگون) نهادن، کار هر رهرو نیست. معجونی از فقه و قوانین خارجی درست کرده‌اند که بسیاری از مشتریان قضات و حقوقدانان را هم در کام خود فرو برده است. در شرکت‌ها، اشخاص حقیقی اهلیّتِ امضا و انعقاد معامله را دارند که نام آن‌ها برای عموم در اداره‌ی ثبت شرکت‌ها و روزنامه‌ی رسمی اعلان شده باشد. اشخاص ثالث، مصون از تخلّفات و اشتباهات شرکت و سهامداران هستند. آن‌ها در کشتی امن شخص ثالث، سیر و سیاحت می‌کنند.

وقتی این مرحله تمام شد، تازه فهمیدیم که کدام یک از معاملات صحیح، نافذ یا باطل است. ولی صرف این امر کافی نبود، باید به مرحله‌ی سوم می‌رفتیم و راه‌های طولانی، در این مسیر متلاطم را طی می‌کردیم.

  • در مرحله سوم از این خان باید به مورد معامله پرداختیم که چندان خطرناک نبود. مورد معامله باید معلوم و معیّن باشد. به عبارت دیگر، نباید مردّد و مجهول باشد و الا معامله باطل به شمار می‌آید.
  • در مرحله‌ی چهارم خان سوم، باید از هدف، غرض و جهت معامله می‌گفتیم که لازم نیست طرفین برای یکدیگر توضیح دهند که مقصود و غرض آن‌ها از انجام معامله چیست، ولی اگر برای یکدیگر بیان کنند باید «جهت معامله» قانونی و مشروع باشد. اگر یکی می‌گفت این انگور را می‌خرم تا شرابی ناب بسازم یا این خانه را برایم بساز تا میخانه‌اش کنم، قرارداد باطل می‌شد؛ چون جهت آن، غیر قانونی بود. این که می‌گویند سکوت، طلا و کلام، نقره است، چندان هم درست نیست، چون کلام در اینجا آتش است و همه چیز را می‌سوزاند و معامله را باطل می‌کند.

زمانی که خان دوم تمام شد، تازه فهمیدم که با چه اشخاصی می‌توان قرارداد منعقد نمود و انعقاد قرارداد با چه کسی صحیح و نافذ نیست، ولی صرف این امر کافی نبود در نتیجه باید به خان سوم می‌رفتیم.

خان سوم

پس از مدّتی همان مهندس به من گفت محبّت کن و برایم قراردادی بنویس که در آن، متضرّر نشوم. از تجربه‌ای که داشتم استفاده کردم و بندی را در قرارداد وی نوشتم (حقوقدانان به این بند، «شرط» می‌گویند) تا هر وقت پیمانکار اراده کرد، حقّ فسخ داشته باشد. محض احتیاط، قرارداد را نزد همان استاد حقوق بردم، استاد که قرارداد را دید، نگاه تلخی به من انداخت و گفت: این حقّ فسخ که برای پیمانکار قرار داده‌ای دیگر چیست؟ با افتخار گفتم: قرارداد لازم را برای پیمانکار با حربه‌ای خردمندانه به قرارداد جایز تبدیل کردم! استاد لبخند ملیحی زد و فرمود: تو کلّاً قرارداد را از ریشه نابود کردی! خواستی ابرویش را درست کنی نه تنها چشمش را کور کردی، بلکه تیر خلاصی هم به قلب قرارداد زدی! هر شرطی اثری دارد و این شرطی که شما گذاشته‌اید هم باطل است و هم سبب بطلان قرارداد می‌شود، چون حقّ فسخی که در آن «زمان نامحدود» برای اعمال فسخ وجود داشته باشد، باطل و مبطل عقد است. این شرط هم مجهـول است و هم باعث جهل به عوضین می‌شود و هم «خلاف مقتضای ذات عقد» است. آنجا بود که به یقین رسیدم که قرارداد و شروط و مسائل جنبی آن، پیچیده‌تر از چیزی است که تاکنون تصوّر می‌کردم. با این وجود، گذر از خان سوم چندان سخت نبود، ولی هفت مرحله داشت تا با انواع و آثار و دیگر توابع شروط مرتبط با عقد آشنایی پیدا کنیم.

شرط، ممکن است قبل از انعقاد قرارداد باشد و طرفین بر اساس و مبنای آن، قرارداد را منعقد کنند. حقوقدانان به این شرط «شرط بنایی یا شرط تبانی» می‌گویند.

امکان دارد طرفین قرارداد در ضمن عقد، شروطی را قایل شوند که به آن‌ها «شروط ضمن عقد» گفته می‌شود.

بعد از عقد هم می‌توان با هماهنگی طرفین بر شروطی توافق کرد، این شروط بعداً به قرارداد ضمیمه می‌شوند که به آن‌ها شروط الحاقی نیز می‌گویند.

شروط در عقد ممکن است صریح یا ضمنی باشند. همه‌ی شرط‌ها، به استثناء شروطی که مخالف قانون هستند، صحیح می‌باشند. برای مثال: می‌توان شرط کرد که همه‌ی مالیات‌ها و بیمه‌ها بر عهده‌ی یک طرف قرارداد باشد. برخی از شرط‌ها هم باطل هستند و اثری بر عقد ندارند. شروط نامشروع، نامقدور و بی‌فایده از این نمونه‌اند. شروط صحیح هم انواع و اقسامی دارند که شرح اسقاط و الزام آن هم، خود دارای مراحل پیچیده‌ای است که در این خان وجود دارد.

خان چهارم

این خان، که خان وسطی است را نمی‌توان بدون مرشد و پیر راهنما طی کرد، چون پس از انعقاد قرارداد، بحث مشکلات اجرا و اجبار به ایفای عین تعهّد پیش می‌آید.

طی این مرحله، بی‌همرهی خضر مکن!                        ظلمات است بترس از خطر گمراهی!

 کسی که متعهّد شده است، باید به قراردادش عمل کند. گاهی در اینجا لازم می‌شود که به یاری شخص ثالثی بپردازید و او را کمک کنید و نفعی به او برسانید. حقوقدانان به این امر «تعهّد به نفع شخص ثالث» می‌گویند. شما حق ندارید به ضرر شخص ثالث، شرطی در قرارداد درج کنید و او را ملزم و متعهّد به امری کنید. با این وجود، گاهی یک فضول پیدا می‌شود و کاری می‌کند کارستان، قراردادهای جمعی و ارفاقی و پیمان بسته می‌شود و اکثریّت مالکین یک مجموعه آپارتمانی قراردادهایی منعقد می‌کنند که شخص ثالث (اقلیّت مالکین) را نیز متعهّد و ملزم می‌نمایند. حقوقدانان این امر را تحت عنوان «تعهد به ضرر شخص ثالث» مورد بررسی قرار می‌دهند. شخص ثالث در قراردادهای پیمان هم خود داستان مفصّلی دارد که در این خان با آن‌ها دست و پنجه نرم کردیم.

خان پنجم

تجارب چهار خان گذشته، انسان را مجرّب می‌نماید تا از خطرها نترسد. حالا دوستان همراه ما همه‌ی جوانب یک قرارداد و ضروریّات قبل و زمان انعقاد قرارداد را در نظر می‌گیرند، در مشخصات و عنوان قرارداد و اهلیّت طرف معامله دقّت می‌کنند، به وضوح به تعهّدات آن‌ها می‌اندیشند، عوض و معوّض قراردادی را به دقّت ورانداز می‌کنند و تضامین حسن انجام کار و قوانین حاکم بر شکل و محتوای قرارداد را تعیین می‌نمایند، تا در دو خان ششم و هفتم به مشکل غیر قابل حلّی برخورد نکنند. قراردادهای مدرن را می‌شناسند و آن‌ها را مانند درختان یک جنگل زیر نظر دارند. اگر همه‌ی این موارد را مدّ نظر داشته باشیم، همگی به سلامت از خان‌های بعدی خواهیم گذشت.

خان ششم

راحتی خان پنجم این گمان را برای ما به وجود آورد که کارها بر طبق روال و سامان است و کسی که تجربه‌ی گذشتن از پنج خان را داشته باشد، از این دو خان نیز به راحتی می‌گذرد؛ ولی حقیقت، چیز دیگری بود. در این خان بحث از قرارداد و نحوه‌ی اجرا و پایان آن است. حقوقدانان از اصطلاحات ثقیلی استفاده می‌کنند که ما نیز چاره‌ای جز تبعیّت از آن نداریم. آن‌ها برای انجام دادن قرارداد اصطلاح «ایفاء عین تعهّد» را به کار می‌برند؛ اگر یک طرف به قرارداد پایان دهد از واژه‌ی «فسخ» استفاده می‌کنند. حقّ فسخ ممکن است به موجب قانون یا قرارداد به یک یا دو طرف داده شده باشد. اگر دو طرف با رضایت به قرارداد پایان دهند، می‌گویند قرارداد را «اقاله» یا «تفاسخ» نموده‌اند، پایان خود به خودی قرارداد را «انفساخ» نام نهاده‌اند و مُعضل «تهاتر»، «تعذّر یا عدم امکان انجام قرارداد» و «مرور زمان» را هم به آن اضافه می‌کنند. پس باید نه تنها در کنار مرشد و راهنما بود، بلکه همه‌ی تجهیزات حقوقی را آماده کرد تا مبادا در سنگلاخ‌های تلخ و صحراهای خشک این خان با مشکلات لاعلاج روبرو شویم. این خان مانند خان اوّل، دارای سختی‌های مخصوص به خود است.

تلخ‌ترین مرحله از این خان، موقعی است که انجام معامله و قرارداد با مشکلات عدیده روبرو می‌شود، تعذّر (عذر برای عدم انجام کار) پیش می‌آید، سختی روی می‌دهد، مدّتی قوّه‌ی قاهره جلوی اجرای قرارداد را می‌گیرد، انجام قرارداد بی‌فایده یا مضّر می‌گردد، نویسندگان حقوقی از حاشیه‌ی این مرحله به آرامی گذر کرده‌اند، ولی دریایی خشک و صحرایی پر امواج سراب که کمتر کسانی به آسانی از آن گذشته‌اند در کنار این خان رخ نمایی می‌کند.

شب تاریک و بیم موج و گردابی چنین حائل                 کجا دانند حال ما سبکباران ساحل‌ها؟

خان هفتم

در این خان آثار تخلّف از قرارداد و نقض آن آشکار می‌شود. کسی که قرارداد منعقد کرده و اجرا نمی‌کند، او را مجبور به اجرا می‌کنند، تضمین‌های وی را توقیف می‌کنند و بر می‌دارند، وجه التزام وی را به عنوان خسارت می‌گیرند، علاوه بر این او را محکوم به پرداخت خسارت می‌کنند، خسارت تأخیر تأدیه از وی می‌گیرند و خلاصه بیچاره‌اش می‌کنند. در این خان، همه‌ی مشکلات ممکن رخ می‌دهند و چنان زندگی را بر طرفین قرارداد تلخ و ناگوار می‌سازد که فکرش را هم نمی‌کرده‌اند. امّا این دلخوشی برای خواننده پیش می‌آید که هفت خان قرارداد را پشت سر گذاشته است.

توهّم پایان حقوق و تعهّدات طرفین، چندان دوام نمی‌آورد و دیری نمی‌پاید، چون هنوز اختلافات بر جای خویش باقی است و برای حلّ و فصل آن، باید به فکر چاره‌ای بود. برای همین امر، نویسندگان حاضر مجبور بوده‌اند شما را به خان هشتم دعوت کنند و طرفین قرارداد را در مقابل قاضی یا داور بنشانند.

خان هشتم

خان هشتم، سرزمینی دیگری غیر از قراردادهاست. اینجا روز حساب و کتاب است. خوشا به حال کسانی که دعوی را می‌شناسند و آن را مدیریّت می‌کنند و با صلح و سازش، یا حدّاکثر با میانجیگری اختلافات قراردادی و غیر قراردادی خود را رفع می‌کنند و بدا به حال کسانی که کارشان به دادگاه و داور می‌افتد. یعنی بخت با کسی است که حقوق و دعوی و مدیریّت آن را می‌داند و شخص نا آگاه از این موازین از سایه‌ی اقبال به دور می‌افتد.

درخت دوستی بنشان که کام دل به بار آرد                   نهال دشمنی بر کن که رنج بی‌شمار آرد

از خان داوری و دادگاه گذشتن، کار آسانی نیست و به اندازه‌ی بیش از هفت خان قراردادی قبلی، وقت گیر و زمان‌بر و کُشنده است و هیچ تضمینی هم در ایجاد عدالت و منصفت بین طرفین نیست. قاضی یا داور بر اساس ادّله و ظاهر با شمشیر حکم قضایی یا رأی داوری، حق و تکلیف را تعیین می‌کنند. در بخش اوّل جلد دوم همین کتاب، به اندازه کافی، از این باب سخن خواهیم گفت.

یکی از علمای بزرگ حقوق، داور اختلاف وکیل دیگری و شرکت بزرگی شده بود، استاد همه چیز را برای داور توضیح داد و داور، صد در صد حرف‌های استاد را بدون کوچکترین تردیدی قبول داشت، در انتها، وقتی داور رأی خود را صادر کرد، فقط یک چهارم دعاوی را پذیرفته بود و سه چهارم آن که مبالغ کلانی می‌شد را مردود شمرده بود، به استاد عرض کردم مگر او علم به صحّت گفتار شما نداشت؟ جواب فرمودند: بله، ولی داور و قاضی به علم خود عمل نمی‌کند، آن‌ها فرزندان دلیل و تابعان خلف مستندات هستند. این رأی هر چند خلاف حقیقت است، ولی واقعیّت را بیان می‌کند و مقبول جامعه، دادگاه‌ها و مردم است و اجرای آن را قانونی می‌دانند، هر چند به مذاق طرفین دعوی خوش نیاید.

در ابتدای کتاب، درخواست می‌شد که همه چیز را به زبان ساده و بدون اصطلاحات حقوقی بنویسیم، خواستیم، ولی نشد. اگر اصطلاحات کوتاه و موجز حقوقی را به کار نمی‌بردیم، هر بار برای هر کلمه یا اصطلاح باید چندین صفحه توضیح می‌دادیم که باعث طولانی شدن کتاب، تا حجم دو برابر و بهره‌وری کمتر از آن می‌شد. برای همین امر، سعی کردیم اصطلاحات حقوقی را در پاورقی و در فهرست واژه‌های نامأنوس بیاوریم تا خواندن کتاب برای استفاده کنندگان آسان‌تر شود.

در هفت خان زندگی، ماهیت زندگی هر چه می‌خواهد باشد، عقد، ایقاع واقعه‌ی حقوقی یا واقعه‌ی طبیعی، دنیا چه مجازی باشد و چه غیر مجازی، کسی موفّق است که به حقیقت دست یافته و عمل صالح انجام دهد و جهان را برای همه‌ی انسان‌ها بهشت سازد. سلطه‌ی کوته‌فکران، انسانیّت را به حضیض ذلّت می‌برد و با ایجاد جهنم، وعده‌ی رسیدن به بهشت می‌دهد. خدایا آن را که عقل دادی چه ندادی و آن را که عقل ندادی چه دادی؟

ناگفته نماند که در اثناء این سال ها که کتاب را برای مهندسان تدریس می‌کردم، مرا غرور فرا گرفته بود که الف تا یای حقوق قرارداد ها را می‌دانم. دیروز یکی از مهندسان همکار تلفن زد که چه نشسته ای که زمین و املاک رفیقت را بدون قرارداد گرفته و در حال خراب کردن دیوارهای باغ بنده هستند. بی محابا در ذهنم گفتم ممکن نیست! بدون قرارداد تملّکی حاصل نمی‌شود و تصرف هم عدوانی و جرم تخریب هم برای اقدام کنندگان مسلم است. امّا، قبل از پاسخ دادن به او گفتم، اجازه دهید، اطراف قضیه را مطالعه کنیم. تمام شب در این فکر بودم. مگر ممکن است مال مردم را بدون اذن یا اجازه یا قرارداد بگیرند؟ نه! ممکن نیست! صبح تلفن دفتر استاد را گرفتم و سئوال کردم. فرمودند: بله؛ ما مِنْ عامٍّ اِلاّ وَ قَدْ خُصَّ (هیچ عامی وجود ندارد مگر این که تخصیص خورده باشد). گاهی قانون جای اذن و اجازه و قرارداد را با شرط و شروطی می‌گیرد. این بود که یک مبحث با سه گفتار به فصل دوم کتاب حاضر اضافه شد تا این مطلب را هم برای مهندسان پوشش دهد.

تغییرات دیگری نیز در کتاب اعمال گردیده است. از جمله مهمترین آنها می‌توان به افزودن گفتاری راجع به هیأت‌های حل اختلاف و همچنین اصلاحات و اضافات در بحث میانجیگری اشاره کرد. برخی مباحث راجع به قراردادها نیز اضافه گردید. با این حال، با در نظر گرفتن بحران کمبود کاغذ در کشور، اگرچه مباحث متعددی به کتاب اضافه گردیده است و علی القاعده می‌بایست تعداد صفحات آن افزایش می‌یافت لیکن با حذف بخش ضمایم کتاب و کوچک نمودن اندازه فونت مطالب، سعی شد تعداد صفحات کتاب در مجموع کمتر شود تا علاوه بر مصرف کمتر کاغذ سهم کوچکی در حفاظت از محیط زیست صورت پذیرفته باشد.

محمّدرضا داراب‌پور


نازنیـنا در تعهّد بر «هزینه- سود» بــاش!
در طریق عقدِ مستی، همچو تار و پود باش!
تیر مژگان چنـد بر قـلبِ مَنِ مغـبون زنی؟
نیست اکراهی، ولی در اضطرارم، زود باش!!
«راضی»

سرآغاز

حقوق و اقتصاد تابع سیاست هستند. اگر سیاست کشوری درست شد، امکان خوب کار کردن سیستم حقوقی و اقتصادی وجود دارد. حقوقدانان و اقتصاد دانان به خوبی می‌دانند که سیاست حقوق را ترقی یا تنزّل می‌دهد و اقتصاد را کارآ یا ناکارآمد می‌سازد. تصمیمات مدیریتی سیاستمداران بزرگترین فاکتوری هستند که در اینجا نقش اساسی ایفاء می‌نمایند.

این کتاب از حقوق و تعهّدات قراردادی طرفین و افراد مرتبط با آن‌ها بحث می‌کند و نظر قانون‌گذار و نحوه‌ی عملکرد دادگاه‌ها را توضیح می‌دهد تا خواننده با اشراف بر مطالب آن، بتواند قراردادهای قانون پسند و مقبول را منعقد و اجرا کند و هرگاه قرارداد نقض شود، آثار نقض آن را بداند و در صدد حلّ و فصل اختلافات، قبل از مراجعه به مراجع قانونی و قضایی، برآید.

قانون باید برای آرامش و آسایش مردم باشد، نه مردم برای پذیرش و آرایش قانون. قوانینی که از گزاره‌های قدیمی، کشف می‌شوند و مردم ملزم به تبعیّت از آن می‌گردند، هر چند در گذشته ارزشمند و مطلوب بوده‌اند، ولی اکنون دیگر جایگاه پیشین را ندارند. قوانینی که بدون توجّه به عقلانیّت و کارآیی اقتصادی، ارزیابی تخصّصی کارآیی آن‌ها، بدون اهمّیّت به هزینه‌ی فرصت‌ها و تلاش برای اتّخاد تصمیم بهینه در تخصیص منابع و حسابگری، بدون توجّه به تحلیل هزینه-فایده و در یک کلمه، بدون «عقل اقتصادی» وضع یا اجرا شوند، بی‌تردید، چنانچه مضرّ و خانمان‌سوز به شمار نیایند، فاقد ارزش کافی هستند. چنانچه آثار و پیامدهای خارجی و جانبی قانون، در فعّالیّت‌های تولیدی و اقتصادی مردم، سنجیده نشود و هزینه‌های گزاف برای کارهای بیهوده در سیستم قضایی صرف شود، بدون این که فایده‌ی آن سنجیده شود، منجر به عقب گرد و واپسگرایی حقوقی کشور می‌شود. البتّه، حقوق نمی‌تواند اقتصادی محض باشد و مانند خود اقتصاد، باید علاوه بر کارآیی و رعایت عدالت توزیعی، نیم نگاهی هم بر عدالت اصلاحی داشته باشد؛ یعنی هم به مطلوبیّت محوری نظر داشته باشد و هم به بازار محوری. حمایت از اقشار ضعیف جامعه ایجاب می‌کند، در کنار عدالت توزیعی به عدالت اصلاحی نیز توجّه شود. حقوقدان باید علاوه بر گرایش به راه حلّ بازار و کارآیی، برای حمایت از برخی از گروه‌های مردم، شیوه‌های عادلانه را نادیده نگیرند. این امر موجب می‌شود که هم کارآمدی اقتصادی تقویت گردد و هم عدالت توزیعی، روند منطقی و معقول خود را در پیش گیرد.

آنچه اکنون در دنیای حقوق ایران می‌گذرد، کشف قوانین قدیمی و تعیین تکلیف مردم برای اجرای قانون است و عملاً کاری به حلّ و فصل دشواری‌های زندگی واقعی مردم ندارد. در اینجا همگرایی سنّت‌های اقتصادی و حقوقی، فاقد مفهوم است و مطالعه‌ی رویکردهای اقتصادی و استفاده‌ی بهینه از آن‌ها جایگاهی ندارد. البتّه، گاهی اجبارهای سیاسی و اجتماعی بر سر راه دست اندرکاران امور سیاسی باعث شده است که توجّه مختصری به برخی از اندیشه‌های اقتصادی صورت پذیرد.

در این کتاب، نویسندگان حاضر، فقط در مواقع ضروری می‌توانند از ناکارآمدی قواعد، سخن بگویند و چون هدف، بیان مواضع قانونی در مجامع حقوقی و دادگاه‌ها برای رشته‌های علمی دیگر می‌باشد، باید، بدون اعتراض، به توضیح و تفسیر قوانین ناسازگار با تئوری‌های هزینه- فایده و ناکارآمد، بپردازند.

هرگاه قانون نامطلوب و کم ارزش یکصد سال پیش، که برگرفته شده از متفکّران و بزرگان هفتصد سال قبل است، در هاله‌ای از نور، به صورت قانونی آسمانی تلقّی شود، احساس نیاز به تفکّر در سایه‌ی تئوری‌ها و اقوال حسنه، از قلب واضعین قوانین موضوعه رخت بر می‌بندد، راه پیشرفت حقوقدانان و محقّقین مسدود می‌شود و واپسگرایی را مقبول و پسندیده جلوه می‌دهد. همین پیش فرض نادرست در خوب و مفید و کارآرا بودن قانون مندرس و پوسیده‌ی مدنی، نشان از ترس در تشکیک در آن است که راه پیشرفت حقوقی را سد می‌کند. اگر این پیش فرض نادرست الگو قرار گیرد، باب اجتهاد و تلاش و تئوری‌سازی و پیشرفت، مسدود می‌شود و میوه‌ی تلخ تنبلی فکری و عقب گرد علمی به بار خواهد آورد. احساس نادرست این که از نظر حقوقی، با توجّه به اتّصال به منبع قانون‌گذاری، به قلّه‌های یقین و قانون مطلوب رسیده‌ایم، تصوّر عدم وجود ابهام را ایجاد می‌کند و باعث خودشیفتگی و در نهایت، واپسگرایی و رکود علمی و زیان‌های کلان اقتصادی و سرافکندگی در جهان می‌شود.

هرگاه بنای حقوقدانان یا تلاش‌گران فقهی این باشد که قانون را از متون قدیمی کشف کنند و خود، قادر به تفکّر و تعمّق در وضع قانون نباشند، هیچ تئوری اجتماعی، اقتصادی و سیاسی بر تصمیم قانون‌گذار، تأثیری نخواهد داشت. حقوقدانان برای خود از تئوری‌های اقتصادی و قانونگذاری مدرن بحث می‌کنند و قانون‌گذار نیز بدون هیچ گونه توجّهی به آن‌ها، قانون خود را وضع می‌کند. این وضع اسف‌بار، آثار بسیار مخرّبی را برای کشور در بر خواهد داشت.

ملّتی موفّق و سرافراز خواهد شد که نه تنها صاحب‌نظران خود را در بیان ایده‌ها محدود نکند، بلکه از آن‌ها مصرّانه بخواهد تا نظرات قدیمی حاکم را، که بعضاً خانمان‌سوز هستند و ملّت را در چشم جهانیان خوار و حقیر می‌کنند و موجب تنفیر مردم دنیا می‌شوند، به چالش بکشند و بدون خوف، تئوری‌های جدید خود را به روشنی و وضوح ارائه نمایند. البته صاحب نظران، ایده‌های خود را، حتّی در مواقع خوف جانی و مالی، ابراز می‌دارند، امّا این اقدام تحت پوشش خواهد بود. به‌طور عادی، بیان ایده‌ها به صورت غیر صریح، توجّه خاصّ محقّقان و پژوهشگران دیگر را جلب نمی‌کند و ایده و فکر حیات بخش آن‌ها در کُمای (اغماء) حاصله از فشار تنگ نظران حاکم باقی می‌ماند و به علّت عدم فراگیری، باعث نجات جامعه از واپسگرایی نخواهد شد. ملّتی که دانشمندانش، کتاب و مقاله را به کنایه و از زبان این و آن و با توریه[1] می‌نویسند و خودشان کتاب نمی‌خوانند، باید برای یافتن یک زندگی عادّی همه‌ی زجرهای تاریخ را باز تحمّل نمایند. نظریّه‌های این بزرگان علمی و استادان دانشگاه‌ها، هر چند مخالف نظر اکثریّت قریب به اتّفاق دیگران باشد، باید محترم شمرده شود، چه بسا این ایده‌های مخالف در مواقع بحرانی، جامعه را از حضیض سقوط و ذلّت نجات داده و به قله‌ی رفیع موفقیّت هدایت نماید. آن روز نزدیک خواهد بود، کمی صبر و حوصله و اندکی تحمّل و پایداری می‌خواهد!

به هر حال، قانون، قانون است. پوسیدگی و اندراس و مضرّ بودن، باعث عدم اجرای آن قانون نمی‌شود. قانونی که اساس کشف و وضع و مبنای آن، رفع تکلیف باشد، دردی را از جامعه و مردم و کشور دوا نمی‌کند، ولی باز امور بر پایه‌ی همان اصول و مبانی نامطلوب به گردش غیر مفید در می‌آید. در اینجا نیز نویسندگان، خود را ملزم به همان مبانی و اصول دانسته و بر اساس آن به تجزیه و تحلیل مسائل حقوقی پرداخته‌اند. اصرار بر ایفای عین تعهّد، ثمن معیّن، تصوّر غررهای بی‌پایه، بحث‌های فراوان در تعلیق در انشاء و مُنشاء و اثرِ اثرِ انشاء از این گونه مباحث است که البتّه ثمرات قانونی دارند، ولی مطلوب طبع جامعه‌ی اقتصادی و تجاری و مدرن نمی‌باشند. مردم، قانون عملی، مفید، کارساز و کارآمد و آرامش‌بخش می‌خواهند و از قیود خود ساخته و دست و پاگیر و نامطلوب قدیمی به تنگ آمده‌اند. امّا نویسندگان حاضر، چاره‌ای ندارند تا قانون را بر اساس آنچه هست، تجزیه و تحلیل کنند. امّا فیلسوفان، محقّقان و دانشمندان می‌توانند بر اساس آنچه باید باشد، مسایل را تجزیه و تحلیل ‌نمایند. قانون مندرس و قدیمی که ساخته و پرداخته‌ی بزرگان دوست داشتنی قدیم است، راه عشق و احساس تعلّق را نمی‌گشاید، پیشرفت و خود شکوفایی را به ارمغان نمی‌آورد، لذّت فرد و جامعه و مردم کشور را افزایش نمی‌دهد، آزادی و خود مختاری را هدیه نمی‌کند و بقاء و زنده ماندن در کنار جوامعی که با سرعت فراوان در حرکتند را تضمین نمی‌نماید. اثر قانون در جامعه‌ی بشری را باید لحظه به لحظه رصد کرد و هرگاه یقین حاصل شد که قانون حاضر به کارآیی اقتصادی و شکوفایی عدالت انسانی لطمه می‌زند، آن را تغییر داد تا نیازهای جهانی بشریّت را برآورده سازد. «مَن کانَ فی هذه اَعمی فَهُو فی الاخِرَه اَعمی».[2] کسی که در بهشت زندگی نکند، هرگز به بهشت نخواهد رفت. خریدن بدبختی، برای رسیدن به خوشبختی، سفاهت محض است که هیچ عاقلی آن را بر نمی‌تابد. باید بهشت را ایجاد کرد و در آن بود، نه این که انتظار واهی رفتن به آن را کشید.

ناگفته نماند که هر گروهی از جامعه، به زبان مخصوص خود صحبت می‌کند. اگر زبان شناخته شده بین حقوقدانان در اینجا رعایت نشود، مفاهیم تغییر می‌کنند و هر کسی برداشت خود را از مطالب ارائه شده خواهد داد که با برداشت دیگری متفاوت است. به همین علّت، نویسندگان کتاب حاضر، مجبور بوده‌اند که با مهندسان و سایر متخصّصان نیز به زبان حقوقی سخن گویند و برای جبران مافات، واژه نامه‌ای بر کتاب بیفزایند.

این کتاب از دو بخش تشکیل شده است. بخش اوّل، مرکّب از پنج فصل است. در فصل اوّل از قرارداد و انواع آن بحث خواهد شد. در فصل دوم، شرایط اساسی صحّت معاملات بررسی می‌شود. در فصل سوم از شروط مرتبط با قراردادها و آثار آن بحث می‌شود. آثار قراردادهای تشکیل شده بین طرفین نیز در فصل چهارم مورد مطالعه قرار می‌گیرد. فصل پنجم به نحوه‌ی عملی انعقاد قرارداد و شکل ظاهری آن اختصاص دارد. خواننده با مطالعه‌ی این پنج فصل، قادر خواهد بود، نحوه‌ی انعقاد قراردادها و انواع مختلف آن را فرا گیرد و عملکرد آن‌ها را بشناسد و صحیح را از باطل تشخیص دهد و نافذ و غیرنافذ آن را تفکیک کند و در نتیجه، حقوق و تعهّدات طرفین قرارداد را بشناسد و در حفاظت از آن بکوشد.

بخش دوّم کتاب، به بررسی آثار اجرا یا عدم اجرای قرارداد می‌پردازد که از سه فصل تشکیل می‌شود. در فصل اوّل این بخش، نحوه‌ی پایان تعهّدات قراردادی بررسی می‌شود. در فصل دوّم، عواقب و آثار نقض قرارداد تجزیه و تحلیل می‌شود و در می‌یابیم که اگر قرارداد اجرا نشود، ناقض قرارداد با مسؤولیّت‌هایی مواجه خواهد شد. در طلیعه‌ی فصل آخر، که راجع به حلّ و فصل اختلافات می‌باشد، از شناسایی ادّعا و مدیریّت آن سخن خواهیم گفت و شیوه‌ها و مراجع مختلف حلّ اختلاف و نحوه‌ی رسیدگی به حلّ اختلاف، توسّط قضات و داوران را می‌توان در این فصل پایانی ملاحظه نمود.

سپاس فراوان، شایسته‌ی همکاران عزیزی است که در تهیّه، تایپ، تنظیم و ویراستاری حقوقی- مهندسی و ادبی ما را یاری کرده‌اند، به ویژه سرکار خانم سامره بادکوبه هزاوه -کارشناس‌ارشد حقوق و وکیل پایه یک دادگستری-، آقایان دکتر محمّد داراب‌پور و دکتر مرتضی بهادران شیروان، سرکار خانم فاطمه شیرین ایّوبی‌فر -کارشناس‌ارشد حقوق، وکیل پایه یک دادگستری و همچنین، سرکار خانم مهرنوش عسگری که با صبوری کامل به تایپ کتاب همّت گماردند و ده‌ها بار اصلاحات آن را وارد نمودند.

مهراب داراب‌پور


[1]– پنهان کردن مضا و مقصود گویند و ظاهر کردن معنایی غیر از آن. گفتن ظاهر کلامی و پنهان کردن باطن آن.

[2]– قرآن کریم، سوره‌ی مبارکه‌ی اسراء، آیه‌ی 72


حقوق قراردادها، همراه با حقوق و تعهدات قراردادی مهندسان، (1401)، تهران: انتشارات گنج دانش، چاپ چهارم، ویراست دوم
حقوق قراردادها، همراه با حقوق و تعهدات قراردادی مهندسان، (1401)، تهران: انتشارات گنج دانش، چاپ چهارم، ویراست دوم

  • ۰

ضمان ناشی از ویروس کرونا و تاثیر حدوث آن بر قراردادهای تجاری داخلی و بین المللی، (1399)، مجله تحقیقات حقوقی، دانشگاه شهید بهشتی

ضمان ناشی از ویروس کرونا و تاثیر حدوث آن بر قراردادهای تجاری داخلی و بین المللی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد حقوق تجارت بین الملل دانشگاه شهید بهشتی

2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی

 10.22034/JLR.2020.185014.1626

چکیده

حدوث وقایع بزرگ غیرقابل پیش‌بینی موجب خلل در اجرای قراردادها می‌گردد. حتی نقض ناخواسته قراردادها می‌تواند حقوق و تعهدات طرفین و دیگر مردم، بویژه تجار، را دستخوش تغییر قرار دهد. تعداد زیادی از شرکت‌ها ورشکسته می‌شوند و روابط حقوقی غرما با آنان را باید مدیریت کرد. از همه مهم‌تر این است که چگونه می‌توان قرارداد را در قالب حمایت‌های گسترده قرار داد تا اصحاب دعوی به جای انحلال راه ابقا و اجرای قرارداد را در پیش گیرند؟ نحوۀ برسمیت شناسی مسؤولیت به سیستم و مکتب حقوقی دارد که موضوع مسؤولیت درآن مطرح است.
جهان بینی کشورها و مکاتب تا اندازۀ زیادی درپذیرش حقوقی مسؤولیت‌ها موثر است. پیدا کردن و احراز «سبب یا سبب‌های مسؤول» مثل مواردی که قطع ویقین وجود ندارد که اسباب متعدد درعرض بطور مساوی باعث ورود ضرر شده‌ یا موردی که سبب نزدیک و بی واسطه یا اصلی یا سبب تامه معلوم و مشخص نیست، یا سبب مقدم در تأثیر، محرز و مسلم نمی باشد، امر چندان آسانی نیست. حتی اگر گزینش بین این همه تئوری مسؤولیت صورت پذیرد ویکی انتخاب شود بحث نحوۀ جبران خسارات کلان از معضلاتی خواهد بود که به آسانی حل نمی شود.
این تحقیق، با مطالعۀ روش‌های مختلف تعیین مسؤولیت در سیستم‌های حقوقی بزرگ دنیا به عمل آمده و در صدد ارائه راه حل هایی است که در زمان وقوع حوادثی، مثل کووید 19، می‌تواند آرامش را به جامعه تجاری و قراردادی برگرداند و طرفین را به امنیت روانی قابل پیش‌بینی متعارف در مدیریت حقوقی انحلال یا ابقا و اجرای قراردادها برساند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Civil and contractual liabilities for the nonperformance of the contracts due to the changed circumstances such as the appearance of COVID-19

نویسندگان [English]

  • Mehrab Darabpour 1
  • Maryam Darabpour 2
1 Professor of Law, Shahid Beheshti University
2 Tehran

چکیده [English]

Some contractual obligations might without the default of either party become incapable of being performed. The reason for this might be different. It might be because of difficulties for performance, or impossibility or frustration of the contract or even financially not recommended performance. Unforeseeable circumstances may also render the undertaken obligations unperformed. The question under this Article is to show how different systems of law tackle these problems. There is no doubt that the rights and duties of the contractual parties would be affected under such situations, many big companies might run into bankruptcy and something should be done to ease the parties relations. The ideology of law makers will certainly affect the responsibilities of the parties, which is dealt with here. More important than this is to provide that every theory which firstly creates equilibrium between the rights and duties of the parties and secondly keeps the previous balances of the parties undertakings at the time of conclusion of the contract or the appearance of an act or in-act by which the obligations are created by the legislature. Contracts should be kept alive as much as possible. The civil liabilities and contractual obligations which meet these requirements should be reinforced and performed for the benefit of the parties to the disputes and the society as a whole.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Impossibility
  • Foreseeability
  • circumstances
  • frustration

  • ۰
حقوق حریم خصوصی

حقوق حریم خصوصی

تالیف:
مریم سلمانلو
محقّق دوره دکترای حقوق خصوصی

همراه با دیباچه و فصل «سیمرغ در هفت خان حریم خصوصی»
دکتر مهراب داراب پور

 

مشخصات کتاب:

سرشناسه : سلمانلو، مریم، ‏‫۱۳۶۶‏-‬
‏عنوان و نام پدیدآور : حقوق حریم خصوصی/ تالیف مریم سلمانلو؛ همراه با دیباچه‌ و فصل «سیمرغ در هفت‌خان حریم خصوصی»/ مهراب داراب‌پور.
‏مشخصات نشر : تهران : انتشارات گنج دانش‏‫، ‏‫۱۳۹۸.‬‬
‏مشخصات ظاهری : ‏‫ذ، ‏‫۲۹۳ ص.‬‬
‏شابک : ‏‫۴۵۰۰۰۰ ریال‬‏‫‬‭978-622-6187-29-9 :‬
‏وضعیت فهرست نویسی : فاپا
‏یادداشت : ‏‫کتابنامه: ص. [۲۷۹] – ۲۸۵؛ همچنین به صورت زیرنویس.
‏یادداشت : نمایه.
‏یادداشت : ‏‫نمایه.
‏موضوع : حریم شخصی
‏موضوع : Privacy
‏موضوع : حریم شخصی — قوانین و مقررات — ایران
‏موضوع : Privacy — *Law and legislation — Iran
‏موضوع : حق صیانت از حریم‌شخصی
‏موضوع : Privacy, Right of
‏موضوع : اینترنت — قوانین و مقررات
‏موضوع : Internet — Law and legislation
‏شناسه افزوده : داراب‌پ‍ور، م‍ه‍راب‌، ‏‫۱۳۳۸ -‏‬، مقدمه‌نویس
‏رده بندی کنگره : ‏‫‬‭JC۵۹۶‏‫‬‮‭‏‫‬‭/س۸ح۷ ۱۳۹۸
‏رده بندی دیویی : ‏‫‬‭۳۲۳/۴۴۸
‏شماره کتابشناسی ملی : ۵۶۴۸۱۰۶

 

فهرست کوتاه

فهرستها أ‌
دیباچه 1
سرآغاز 7
سیمرغ در هفت خان حریم خصوصی 13
اول: تماشاگه راز جایگاه‌های حریم خصوصی 14
دوم: مبنای ماورای طبیعی درحریم خصوصی 20
سوم: میل بازنمایی و پنهانکاری و عشق تماشا و بازبینی 26
چهارم: مخاطرات فضای مجازی و حفظ حریم خصوصی 35
پنجم: تلاش در تعادل حریم خصوصی و آزادی گردش اطّلاعات 40
ششم: تعارض حریم خصوصی با سایر حقوق 45
هفتم: آثار و عواقب نقض حریم خصوصی 49
بخش اول: مفاهیم، مبانی و مصادیق حریم خصوصی 55
فصل اول: مفاهیم و پیشینه حریم خصوصی 57
مبحث اول:معانی و مفاهیم 57
مبحث دوم: سیر تحول تاریخی، حق بر حریم خصوصی 66
فصل دوم: مبانی حریم خصوصی 71
مبحث اول: تأمین و حمایت خودمختاری فردی و رشد شخصیت انسان 72
مبحث دوم: تحدید اختیارات دولت 77
مبحث سوم: حفظ کرامت انسانی و لزوم عایت حقوق بشر 82
مبحث چهارم: جلوگیری از عادی شدن و شیوع بدی‌ها 85
مبحث پنجم: حفاظت در برابر پیشرفت تکنولوژی 88
فصل سوم: نظریه‌های حریم خصوصی 91
مبحث اول: حق بر تنهایی 91
مبحث دوم: حق بر دسترسی محدود 94
مبحث سوم: حق بر کنترل اطّلاعات شخصی 97
مبحث چهارم:کرامت و شخصیت انسانی 101
مبحث پنجم: صمیمیت 103
مبحث ششم: محرمانگی 105
مبحث هفتم: نظریه‌های مصداق گرا 106
فصل چهارم: مصادیق حریم خصوصی 109
مبحث اول: حریم منزل و مکان خصوصی 109
مبحث دوم: حریم خصوصی جسمانی و روانی 126
مبحث سوم: حریم خصوصی ارتباطات 137
مبحث چهارم: حریم خصوصی اطّلاعات 157
بخش دوم:منابع حمایتی و قلمرو محدودیت در حریم خصوصی 195
فصل اول: منابع حمایت از حریم خصوصی 197
مبحث اول: منابع فقهی حمایت از حریم خصوصی 197
مبحث دوم: منابع قانونی حمایت از حریم خصوصی 203
فصل دوم: قلمرو محدودیت و آثار نقض حریم خصوصی 221
مبحث اول: نقض حریم خصوصی 221
مبحث دوم: محدود ساختن قلمرو حمایت از حریم خصوصی 235
مبحث سوم: آثار نقض حریم خصوصی 250
برآیند کلام 269
کتابنامه (Bibliography) 273
نمایه‌ی واژگان 281

 

 

 

حقوق حریم خصوصی

حقوق حریم خصوصی

 

 

دیباچه

هدف از حقوق حریم خصوصی، ایجاد، حفظ و گسترش محبّت، احسان، شادی و آرامش بین تمام انسان‌های دنیا است تا هیچکس بدون اُنس وارد این حریم نشود و چون مَحرم گردید، مُحرم شود. البته، عالم و آدم در چیستی حریم خصوصی مانده‌اند. چه سخت است کار کسی که در پی تعریف آن برآید! حدود و ثغورش نامشخص است و لشکرهای حکومت‌های جائر در جنگ بیرونی بر مردم می‌تازند تا حیطه آن را کوچک‌تر و کوچک‌تر کنند و فغان و داد مردم به آسمان می‌رسد که این لشکر جرّار را عقب رانند و اجازه تجاوز به این حریم محدود انسانی را ندهند. بی شک، حریم پاسداری عقل جمعی با حریم کشف قیل و قال گذشتگان همسان نیست. حریم، عقلای جامعه قراردادی است، ولی حریم کاشفین، دستوری و تحکّمی است.

گیر و دار تماشاباره معشوق، بر ملاساختن علم و دانش و اطّلاعات  و ناز و نیاز آوردن از یک سو، گوش نامحرم را محروم از پیام سروش کردن و معشوق را از دید حریفان پنهان داشتن از سوی دیگر، انسان را به جنگ بی انتهای درونی می‌کشد که بس سخت تر از جنگ‌های بیرونی است. در عالم حقوق، تماشای این دعوا و زد و خوردهای آن، دیدن دارد. حضور در این کشمکش و نزاع، برای حفظ حرمت حریم خصوصی، مرکز ثقل شهادت و اسرار پوشی اولیاء است.

میان ماه آنکس که معشوق را ناز و آواز می‌داند و نه راز و اسرار، با دید کسانی که او را رمز و راز می‌دانند و نه عشق و نیاز، تفاوت از زمین تا آسمان است. دانه رخ اوّلی آتش افروز و سوزان است، ولی فلفل رمز آلود دوّمی چندان به تندی نمی‌گراید.

دانه فلفل سیاه و خال مهرویان سیاه                              هر دو جان سوزند، امّا این کجا و آن کجا

غزل آن که دین را سهله و سمحه می‌شمارد و دستورات تلخ باورمدارانه را حداقلی می‌داند، با نثر در هم ریخته ی آنکه آن را جامع اول و آخر دنیا می‌داند و غزالی را می‌کوبد و هر روز خرافات سفیهانه و افکار وقیحانه اعراب بدوی را گسترده تر می‌کند تا سنگینی آن بر گردن انسانیّت آویزان نماید، متفاوتند. آن‌ها در معرکه‌ای جانکاه به زد و خورد و نزاع مشغولند. حریم این با حریم آن متفاوت است، زمان و مکان حریم اوّلی با دومی هم با یکدیگر فرق دارد. افرادی هم که حقّ حریم برای آن‌ها قایل می‌شوند متفاوتند. حدود و ثغور حریم‌ها نیز یکسان نیست، حریم قدرتمندان بسیار بلند و گسترده و بی انتهاست، ولی حریم ضعیفان معصوم و بی گناه در بنگاه‌های خبر پراکنی حکومتی بی اخلاقِ کذّاب، بسیار فشرده وکوتاه است. قدرت و ایدئولوژی است که در این نزاع، کلام آخر را ادا می‌کند. به یک اعتبار، همه نزاع‌ها و نگرانی‌ها برای افشای کریمانه، عاشقانه، عارفانه و عاقلانه زیبایی‌های حریم خصوصی یا اخفای باورمدارانه، گستاخانه یا مصلحت آمیزانه حریم دوست داشتنی حریمدار هاست.

کاشکی هستی زبانی داشتی                         تا ز هستان پرده‌ها برداشتی؟

چو ز راز و نازِ او گوید زبان                    یا جمیل السّتر خواند آسمان

سترچه؟[1]در پشم و پنبه آذر[2] است               تا همی پوشیش، او پیداتر است

چون بکوشم تا سِرش پنهان کنم                  سَر برآرد چون عَلَم، کاینک منم!

حتی اگر انسان از آن جنگ برونی و درونی حریم خصوصی بگذرد و از ماهیّت نازگونه یا رازوار آن نیز سخن نگوید و فرض بر مصالحه به جای نزاع و عدم تعارض در ماهیّت حریم خصوصی قرار دهد، باز حدود و ثغور این حریم محل نزاع فراوان خواهد بود. حریم خصوصی سفیه پروان و خرافه گستران و اموال مردم خوران و بهشت نسیه فروشان که مال دوست می‌خورند و ریختن خون مخالفان روا می‌دارند، تا کجاست؟ آیا اینگونه حریم‌های ساختگی قابل رعایت است و هجومِ زبانِ سرخ بر مرز‌های تفنگداران، سر سبز را بر باد نمی‌دهد؟ از سفاهت پروران و خرافه گستران که گذر شود، انتهای دُمِ حریم خصوصی حکومت‌های جور کجاست تا، از باب ترس یا احتیاط، کسی پا روی آن نگذارد؟ از طرف دیگر دین فروشان و حکومت گران تا چه اندازه می‌توانند به حیاط خلوت مردم سرک بکشند، کنترل کنند، شنود بگذارند و تجاوز خود را بگسترانند؟ در زمان فقدان دستگاه قضایی مستقلّ، چگونه می‌توان آن‌ها را گوشمالی داد یا حدّاقّل راه تجاوز آن‌ها را بست؟ آیا فریاد رسی هست؟ کسی که با انتخاب مردم می‌آید، به اصرار خود را نماینده خدا می‌داند و هر کار خود را اَسرار می‌پندارد، را باید چگونه کنترل کرد؟ عقلایِ جامعه بهترین سخن را کلام حق در نزد سلطان جائز می‌دانند. یعنی کار، رفتار، کردار و گفتار حاکمان حریم نیست و اَسرار نمی‌باشد و نباید پوشیده باشد، بلکه باید باز تر از فاش تر از فاش شود، تا عاشق کشی راه نیفتد و نکبت افروزی جای عشق اندوزی نگیرد.

آیا آزادی گردش اطّلاعات  و حریم خصوصی دو دوست هستند یا دو رقیب؟ انسان مستحق آرامش، رقص، شادی، پایکوبی، خوشی و فرح در فرح در فرح بودن است یا باید دائم خوف آب جوش و آتش سوزان بر سر خود داشته باشد و در نکبتِ غم، افسردگی، گریه و زاری بسوزد؟ خدای شرک آنکه جلّاد است و همیشه گرز آتشین نشان می‌دهد با خدای مهر و عشق دیگری که سراسر ناز است، دستورات متفاوت دارند! عاقلان و دانشمندان برآنند که انسان آمده است تا عشق بوزرد و بهترینی را که دارد و در دست قدرت خود گرفته و دوستش دارد را هدیه و ایثار کند، تا آرامش به همه انسان‌ها بی هیچ تمایزی ببارد که لن تنالوا البرّ حتّی تنفقوا ممّا تحبّون.[3] حریم خصوصی، پوشش، ستر، حجاب، پنهانکاری نیز برای حفظ آرامش است. آرامش دوست داشتنی ترین موجود بهشتی است که به زمین اجلال نزول فرموده و دخترِ مادر زیبایی هاست که حجب و حیایی آسمانی دارد. در شادی حریم خصوصی، گریه هم وجود دارد، منتهی در باران، تا کسی آن را نبیند و آزرده نشود.

ساقی و شراب و گوشه ی میکده ها                             با جوی پر آب و چشمه ی دهکده‌ها

طرزی که تو ناز می‌کنی ناز ترین                              بهتر بود از دروس دانشکده‌ها[4]

هر گاه جهل مقدّس   که جز تکفیر چیزی نمی‌داند و جز خرافه چیزی نمی‌بافد و جز آمال و آرزوهای دور و دراز و دست نیافتنی برای تسلّط خرافه بر جهان علم و دانش و فرهنگ نمی‌اندیشد، حاکم شود، به سرعت آزادی را سلب می‌کند و راه گردش آزاد اطّلاعات  و شفافیت را می‌بندد و جهان را به سوی ظلمت‌های دور از روشنایی سرازیر می‌کند. وقتی دروغ لباس حقیقت می‌پوشد، باید این لباس را از تن او با آزادی گردش اطّلاعات  بیرون آورد و آن دروغ، مکر، حیله، خدعه و سلطه بر دیگران را که نام آسمانی حریم به آن نهاده‌اند، افشا کرد. در این هنگامه ی تلخ، سخت و بیابان بی آب و علف که در آن حقیقت، لخت و عریان است، باید لباس حریم خصوصی بر آن حقیقت پوشاند. حفظ حریم خصوصی برای این است که نگاه نامحرم به جمال دلنشین نگار دلارام نیفتد. حریم داران حرم می‌توانند در این بازی نرد عشق بازند تا به سر منشاء نور برسند.

بی عشق نشاط و طرب افزون نشود                            بی عشق وجود، خوب و موزون نشود

صد قطره ز ابر اگر به دریا بارد                               بی جنبش عشق، دُرّ مکنون نشود[5]

هستی برای درک نور، وصل به نور و یکی شدن با نور است. اَسرار را همه درک نمی‌کنند. درک و ظرفیّت افراد مراتبی دارد. دنیا و موجودات آن تاریکند، به جز آنهایی که نور به آن می‌تابد. حتی اگر نور از همه ی تاریکی‌ها بگذرد، علی رغم حضور و وجود، کوچکترین روشنایی نمی‌دهد، مگر اینکه به جایی یا قلبی اصابت کند. نور حق، روشن کننده است. اگر این نور نبود، هیچ موجود مادّی و حتی معنوی وجود نداشت! این‌ها را نمی‌شود با همگان در میان نهاد، فقط خواصّ آن‌ها را درک می‌کنند.

آن کس را که زیست شناسان انگل دنیایش می‌خوانند و دین باوران اشرف مخلوقاتش خطاب می‌کنند، در صیر و شدن خویش زمانی تسلیم قدرت (آتوریته)[6] شده و فنا می‌شود، زمانی تن به تسلیم و فروتنی و رضایت به آزار و اذیّت خویش و عدم اعتراض داده و به اضمحلال می‌گراید. امّا اگر او می‌خواهد انسان باشد، باید انس با مردم داشته باشد و در راه فرح و خوشی و شادی مردم قدم بر دارد و حزن را از قلب مردم بزداید تا هرگز تلخ کام نشوند و محزون نگردند و هر کس شادی باشد فرزند شادی و نوه شادی! و همه یکصدا همنوای با مولوی شوند که:

مادرم، بخت بُده است، پدرم جود و کرم                        فرح ابن الفرح ابن الفرحم

صنمی دارم اگر بوی خوشش فاش شود                       جان پذیرد ز خوشی گر بود از سنگ، صنم

سرکار خانم محقّق گرانقدر، دکتر مریم سلمانلو، وکیل پایه یک دادگستری، تلاش کرده است تا سخن دانشمندان حریم خصوصی و استادان فرزانه‌ی دانشگاه‌ها را گرد آورد و از هر بستانی (با نشانی) گلی بچیند و دسته گل زیبا و چشم نوازی عرضه کند که به ارز داخلی و خارجی خریدار داشته باشد. اولین کار این دانش طلبِ دلسوز دوره ی دکتری، به این زیبایی است و امید است که در تحقیقات دیگر، میوه‌های دلنشین نوشته‌های او شیرین تر و دلنشیین تر گردد. دیباچه حاضر، برای تکریم این وکیل بانوی حقوق مردم و نویسنده‌ی ادیب آذریِ فارسی نویس نگاشته شد. برای تکمیل کار او، فصل «سیمرغ در هفت خان حریم خصوصی» در درگاه ایوان کتاب حاضر به رشته تحریر در آمد، تا به حکم:

این دل سی پاره را صد پاره باید ساختن                        تا بُود در دست هرمه پاره‌ای یک پاره ای!

نقش و نگارهای هفتگانه حریم خصوصی در سی جزء، پاسخ‌های ابتدایی برای همه جویندگان موضوعات حریم خصوصی داشته باشد. این فصل خواننده را آماده ی مطالعه اصل کتاب می‌نماید. اگر از سرکار خانم دکتر مریم سلمانلو، نویسنده ی با سلیقه کتاب حاضر سؤال شود که آیا در تکمیل این نوشته‌ها مطالبی برای خواننده دارد، بی تردید جواب او مثبت خواهد بود. از مکنونات وجدان آرام این ترک زنجانی خواستم در راستای «حقوقدان» بودن در حقوق حریم خصوصی، «حقوق بان» نیز باشد و راه سلیمِ پیشروان را تکمیل کند که با اشاره‌ای غمزه وار، به لبخندی کریمانه، ولی با لحن تند مولوی مآبانه رضایت داد.

گفتم ار بس کنم و قصّه فروداشت کنم                       تو تمامش کنی و شرح دهی؟ گفت نعم.

 

دکتر مهراب داراب‌پور

زمستان 1397

 

سرآغاز

نگاهی تاریخی به اصطلاح حریم خصوصی در مباحثات انسان شناسی و جامعه‌شناسی نشان می‌دهد که در فرهنگ‌ها و جوامع گوناگون، حریم خصوصی همواره امر ارزشمندی بوده و مورد حمایت واقع می‌شده است. با این حال، هنوز تعاریف دقیق، برداشت یکسان، توصیف و مفهومی واحد و یک شکل بی چون و چرا از آن به دست نیامده است.  علّت  این امر، تفاوت در فرهنگ‌ها، تغییرات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی در جوامع در طی تاریخ و نیز تفاوت در نوع نگاه و نگرش به این حق و نقش و جایگاه آن در جوامع مختلف بوده است. همچنین مصادیق و قلمرو خلوت و حیطه خصوصی از فرهنگی به فرهنگ دیگر و از جامعه‌ای به جامعه دیگر و از زمانی به زمان دیگر تفاوت دارد. «حق بر حریم خصوصی» ارتباط عمیق با حرمت، حیثیت، کرامت، شخصیت، توسعه ارتباطات شخصی، کنترل اطّلاعات  شخصی محرمانه، توسعه خود مختاری شخصی و دیگر ارزش‌های ارزشمند بشری دارد. بنابراین، برای حفظ این ارزش‌ها شناخت حیطه خلوت و خصوصی برای انسان ضروری و حیاتی است.

جایگاه «حق بر حریم خصوصی» در نظام حقوقی هر کشور، با توجه به حکومت نظام‌های متفاوت، از دو نظر قابل بررسی است: یکی از منظر حمایتی؛ یعنی می‌توان با جرم انگاری رفتارهای ناقض این حق از طریق اقدامات قضایی، به مقابله با کسانی پرداخت که زندگی خصوصی و خلوت شهروندان را مورد تعرّض قرار می‌دهند. دیگری از منظر مداخله و تهدید؛ یعنی دولت ممکن است در قلمرو خلوت و حریم خصوصی شهروندان اقدام به مداخله، ایجاد محدودیت و جرم انگاری در برابر اختیار و انتخاب آن‌ها نماید. ممکن است این حریم توسط مقامات کیفری و امنیتی در راستای کشف و تحقیق جرائم مورد نقض و تعرّض قرار گیرد یا حتی امکان دارد، بهانه ی پیشگیری از وقوع جرم یا حفظ نظم اجتماعی، اخلاقی، بهداشتی و سیاسی موجبات دخالت در خلوت و زندگی خصوصی شهروندان را فراهم کند.

به طور کلی، حریم خصوصی قلمرویی از زندگی اشخاص است که یک انسان متعارف با درک نیازهای جامعه در هیچ وضعیتی تجاوز به آن را مجاز نمی‌شمارد. هم چنین عنوان شده که حق حریم خصوصی، حق فرد است در اینکه فعالیت شخصی و تصمیمات خصوصی خود را بدون دخالت، مشاهده یا تجاوز خارجی، کنترل و تنظیم نماید. این حق، به همین منوال، حاوی حق فرد است برای اینکه تعیین نماید چگونه، چه زمانی و تحت چه شرایطی اطّلاعات  مربوط به او به ویژه اطّلاعات  محرمانه و خصوصی او در دسترس دیگران قرار گیرد.

علی رغم مسائل اساسی و مفهومی که حقوق حریم خصوصی را با مشکل مواجه کرده است، در عمل همه نظام‌های درگیر این موضوع، دست کم از لحاظ نظری دریافته‌اند که یک دولت می‌تواند شهروندان خود را در برابر افشای اطّلاعات  خصوصی آن‌ها مورد حمایت قرار دهد و از حریم خصوصی به عنوان لازمه زندگی مدرن حمایت نماید.

زندگی در اجتماع، فرد را از داشتن امور شخصی و خصوصی محروم نمی‌سازد. هر کس حق دارد، میزان آگاهی سایرین از مسایل فردی خود را به حداقّل برساند و از آن‌ها انتظار احترام به حریم شخصی خود را در کلیه ابعاد آن داشته باشد. سایرین، اعم از دیگر شهروندان و دولت، بایستی در برابر تعدّی به حریم خصوصی دیگری مسؤول باشند و خود را با ضمانت اجراهای مدنی و کیفری و یا انتظامی مواجه ببینند. حوزه خصوصی به معنای دقیق زمانی شکل ‌می‌گیرد که مردم جامعه، از جمله دولت، بر ترک مداخله یا دست کم، مداخله کمتر در قلمرو زندگی خصوصی شهروندان پایبند باشند.[7]

دنیای پر شتاب فناوری به رغم پیشرفت هایی که هر روزه به ارمغان می‌آورد، دشواری‌ها و معایب خاص خود را نیز ایجاب می‌کند. یکی از موضوعاتی که در سالیان اخیر قربانی پیشرفت عرصه فناوری بوده، حریم خصوصی افراد می‌باشد. در سال‌های اخیر تلاش‌های زیادی شده تا زمینه آشنایی هرچه بیشتر افراد با حقوقشان را فراهم نمایند. حق بر حریم خصوصی نیز یکی از آن حقوق اساسی است که می‌بایست مورد توجه قرار گیرد. تحولات تکنولوژیک، تحصیل، ضبط و ذخیره حجم انبوهی از اطّلاعات  کاملاً خاص در باره افراد را میسر ساخته است. گاهی ممکن است در خانه یا در محل کار، رفتار یک شخص به انحای مختلف مورد نظارت سمعی یا بصری قرار گیرد، حجم اطّلاعاتی نیز که بدین طریق به دست می‌آید، در مقایسه با دهه‌های گذشته، بسیار زیادتر است.[8] این واقعیّت یک خطر جدّی برای حریم خصوصی است؛ زیرا، اطّلاعات  مذکور نه تنها ممکن است به ضرر فرد مورد نظر جمع‌آوری شده و به کار رود، بلکه جامعه نیز ممکن است در سطح کلان از این افشای اسرار خصوصی مردم متضرّر شود. همچنین اطّلاعات  جزئی درباره افراد که به طرق مشروع به دست آمده‌اند ممکن است برای منظوری غیر از آ‌ن‌ چه در تحصیل آن‌ها مد نظر بوده است، مورد استفاده قرار گیرد. امکان دارد، افراد جامعه از این که چنان اطّلاعاتی راجع به آن‌ها جمع‌آوری و نگهداری می‌شود کاملا بی اطلاع باشند. تهدیداتی که نسبت به حریم خصوصی وجود دارد نه تنها از ناحیه دولت‌ها، بلکه از جانب واحدهای شبه دولتی نیز متصّور است. شرح حال شخصی افراد در سطح کلان برای دیگر اشخاص قابلیّت افشا شدن را دارد. افراد معمولی با امکان دسترسی به بسیاری از وسایل پیچیده، می‌توانند نظارت سمعی و بصری بر احوال دیگران صورت دهند. اکنون نیز بسیار به ندرت می‌توان یک پایگاه اطلاع رسانی پیدا کرد که بتواند در برابر شکنندگان و هکر‌های کامپیوتری غیرقابل نفوذ باشد.[9] تردید چندانی وجود ندارد که در بسیاری از عرصه‌ها، ظرفیت‌های تکنولوژیک از حمایت‌های قانونی حریم خصوصی سبقت گرفته‌اند. در چنین عرصه‌هایی یا هیچ حمایتی از حریم خصوصی وجود ندارد یا این حمایت ها بسیار کم است. در سایر عرصه‌ها برخی حمایت‌ها وجود دارد، ولی در عصر تحولات تکنولوژیکی همیشه این خطر وجود دارد که حمایت‌های موجود، غیرکارآمد و ناکافی شود.[10]

جرج اورول[11] در مورد تأثیر تحولات تکنولوژیک بر نقض حریم خصوصی می‌گوید: در گذشته هیچ حکومتی قدرت نداشت تا شهروندان خود را تحت نظارت دایم قرار دهد. با وجود این، اختراع چاپ دست اندازی در افکار عمومی را آسان ساخت و اختراع فیلم و رادیو این روند را گسترش بخشید. با تحول تلویزیون و پیشرفت فنی که دریافت و ارسال همزمان با یک وسیله واحد را میسّر ساخت، زندگی خصوصی تقریباً پایان یافت. ممکن است هر شهروندی، یا دست کم هر کسی که به اندازه کافی ارزش نظارت داشته باشد، شبانه روز تحت نظارت دولت قرار گیرد. از این رو، شاید تحمیل ایده ی اطاعت کامل از اراده دولت و نیز یکدست شدن عقاید راجع به همه موضوعات، با اندک تأملی قابل فهم باشد.[12]

بدون تردید استفاده دولت‌ها از تکنولوژی برای کسب اطّلاعات  درباره افراد، یکی از بزرگ‌ترین خطرهایی است که استقلال شخصی و شاید خوشبختی افراد را تهدید می‌کند. میزان قدرت به اندازه ای است که می‌تواند با مهارت کافی در جهت نقض حریم خصوصی استفاده شود. در کنار مراجع دولتی و عمومی، افراد خصوصی و صاحبان برخی مشاغل نیز ممکن است به دلایل متعددی متمایل به استفاده از وسایل فنّی نظارت‌های سمعی و بصری باشند. نظارت های بصری،[13] اعم از علنی و پنهانی، اکنون به نحو زیادی شایع است. تلویزیون‌های مدار بسته و دوربین‌های ویدئویی در بانک‌ها و مغازه‌ها جهت مقاصد امنیّتی مورد استفاده قرار می‌گیرند. استفاده از چنین وسایلی توسط بخش‌های خصوصی، مسائلی از حریم خصوصی را در رابطه با نه تنها کارکنان بلکه مشتریانی که رفتار آ‌ن‌ها بدون آگاهی یا رضایت آن‌ها توسط وسایل فنی الکترونیکی مورد مشاهده و ضبط قرار می‌گیرد، قابل افشا شدن است. به هر دلیلی امکان دارد شخصی، با نقض حریم خصوصی اشخاص، به استراق سمع و جاسوسی صنعتی اقدام کند.[14]

در سال‌های اخیر، تحولات مهمی در زمینه شکل و سرعت ارتباطات شخصی رخ داده است. اکنون هر شخصی می‌تواند با استفاده از یک پست یا وسیله ی عمومی الکترونیک پیام صوتی یا تصویری یا رمزی را به دیگری ارسال کند؛ یعنی یک شکل ارتباط بدون کاغذ و صرفاً به صورت مجازی که شامل ارسال داده‌های محاسبه شده از یک رایانه به یک رایانه دیگر می‌باشد، ایجاد شده است. پست الکترونیک این ظرفیت را دارد که جایگزین بسیاری از روش‌های خدمات پست سنتی و تلفن گردد؛ ولی استفاده از این شیوه جدید، ذاتاً در معرض رهگیری و نظارت دیگران قرار دارد، به طوری که شخص دیگری، غیر از دریافت کننده پیام، می‌تواند به آسانی به آن پیام دسترسی پیدا کرده و آن را ببیند، بخواند[15] و ثبت و ضبط و استفاده کند.

عوامل فوق سبب شده است تا حریم خصوصی در زمره یکی از مهم‌ترین مصادیق حقوق بشر شناخته شده و در بسیای از اسناد بین المللی راجع به حقوق بشر نظیر میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی و کنوانسیون اروپایی حقوق بشر به منع تعرّض به آن تصریح شود. در قوانین اساسی بسیاری از کشورهای جهان نیز حریم خصوصی به صورت کلی یا مصداقی مورد شناسایی و حمایت قرار گرفته است. بدین ترتیب، در نفس این امر که حریم خصوصی باید مورد حمایت قرار گیرد تردیدی وجود ندارد، اما چگونگی این حمایت محل نزاع است. به عبارت دیگر، اینکه حریم خصوصی چیست و چه چیزهایی داخل در آن یا خارج از آن قرار می‌گیرند و شرایط و موارد ورود به حریم خصوصی در زمره مهم‌ترین مباحث محافل حقوقی بوده و خواهد بود.[16]

از همه مهم تر، ضمانت اجرای نقض حریم خصوصی را نباید نادیده گرفت، زیرا همه ی این مباحث و موضوعات برای حفظ حریم خصوصی است نه صرف تبیین آن. وجود ضمانت اجرا (حسب مورد کیفری، حقوقی، انتظامی و حتی اجتماعی) باعث منع و پیشگیری از تجاوز به این حقوق خواهد شد. به نظر می‌رسد، در این راستا دو کار اساسی ضروری است: نخست اینکه چارچوب‌های قانونی برای رعایت این حق و صیانت از آن روز به روز دقیق تر، شفاف تر و قاطع تر شوند. دوم اینکه در کنار این مهم، به جنبه‌های فرهنگی موضوع و لزوم فرهنگ سازی در زمینه این حق اساسی و اهمیت رعایت آن نیز توجه کافی مبذول گردد، زیرا بدون توجه کافی به بسترهای فرهنگی و چارچوب‌های حقوقی، حمایت از این حق آن چنان که شایسته است، میسّر نخواهد بود.

علامّه ی بزرگوار، جناب استاد دکتر داراب‌پور، با الطاف پدرانه این افتخار را نصیب من نمود که علاوه بر نگارش دیباچه‌ی این کتاب، فصل علمی مفید دیگری نیز به آن افزاید. این فصل حقوقی که ادیبانه طراحی و تصنیف شده، تحت عنوان «سیمرغ در هفت خوان حریم خصوصی» است که هر کدام از این سی جزء می‌تواند کتاب مستقلی در حقوق حریم خصوصی باشد. خدای مهربان شادی بخش را به پاس همه‌ی نعمت‌هایش، سپاس.

مریم سلمانلو

زمستان 1397

سیمر

[1] پرده پوشی چیست؟

[2] آتش

[3] قرآن کریم: هرگز به اوج و قلّه رفیع نیکی نمی رسید، مگر اینکه از آنچه دوست دارید انفاق کنید.

[4] راضی

[5] مولوی

[6] Athority

[7] نوبهار، رحیم،(1387)، حمایت کیفری از حوزه های عمومی و خصوصی، انتشارات جنگل، ص 282.

[8] ALRC, 1983: vol. 1, para. 282

[9] ILRC, 1996, p. 2

[10] ILRC, 1996, p. 3

[11] George Orwel.

[12] ILRC, 1996, p. 7

[13] Optical surveillance.

[14] ALRC, 1983: vol. 1, p. 40

[15] ALRC, 1983: vol. 1, p. 119

[16] انصاری، باقر، (1383)، حریم خصوصی و حمایت از آن در اسلام، صص 2-4.

 


  • ۰

مهندسی سبز: «توسعه پایدار، ساختمان های‌سبز، حقوق و مدیریت»

تالیف:

دکتر محمدرضا داراب پور  – دکتر جواد مجروحی سردرود

مشخصات کتاب
موضوع: مهندسی عمران
ناشر: فدک ایساتیس
عنوان اصلی: مهندسی سبز (توسعه پایدار و ساختمان های سبز)
مولف: محمدرضا داراب پور – جواد مجروحی سر درود
تعداد صفحه: 200
قطع : وزیری
نوع جلد: شومیز
شابک: 9786001603471

فهرست کتاب

سرآغاز کلام 3
فصل نخست: مدیریت سبز 9
مقدمه 9
1- توسعه مفهومی، اهداف و اصول توسعه‌پایدار 13
1-1- اهداف، معانی و مفاهیم توسعه‌پایدار 13
2-1- تاریخچه رویدادها و فعالیّت‌های مهم در توسعه‌پایدار 21
3-1- مؤلفههای توسعه 23
4-1- حوزه‌های مرتبط با توسعه‌پایدار 24
5-1- پارادایم رشد و توسعه 28
6-1- پارادایم توسعه سبز و توسعه‌پایدار 29
7-1- شاخص‌های توسعه‌پایدار 33
8-1- آرمان‌های توسعه‌پایدار 36
9-1- استراتژی‌های پایداری 39
10-1- مدیریت پایدار (سبز) 43
11-1- اصول و چالش‌های توسعه‌پایدار 47
2- توسعه اجتماعی، زیست محیطی و اقتصادی 52
1-2- توسعه اجتماعی و محیطی جزء لاینفک توسعه‌پایدار 53
2-2- ملاحظات حیاتی زیست محیطی و توسعه‌پایدار 54
3-2- تمایز رشد اقتصادی و توسعه‌پایدار 56
فصل دوم: مهندسی سبز 65
مقدمه 65
1-جایگاه توسعه‌پایدار در صنعت ساخت 66
1-1- ساختمان‌های پایدار 68
1-1-1-ساختمان‌های سبز 68
2-1-1-ساختمان‌های انرژی صفر 70
3-1-1-مرمت و نوسازی 72
4-1-1-فضای داخلی ساختمان 73
2-1- زیر ساخت ها 73
2-سازمان‌های متولی ساختمان‌های سبز 73
1-2- شوراهای ساختمان‌های سبز 74
2-2- شورای جهانی ساختمان‌های سبز 74
3-منافع سازه‌ها و ساختمان‌های پایدار 76
1-3- منافع محیط‌زیستی 76
2-3- منافع اقتصادی 77
3-3- منافع اجتماعی 78
4-شیوه‌های استقرار ساختمان‌های سبز 79
5-نقش ساختمان‌های سبز در برآورده سازی آرمان‌های توسعه‌پایدار 82
6-عتاصر کلیدی برای پذیرش پایداری یک ساختمان 85
7-سیستم‌های رتبه‌بندی ساختمان‌های سبز 85
1-7-معرفی برخی از سیستم‌های رتبه بندی 89
2-7- سیستم رتبه‌بندی لیید (LEED) 90
3-7- سیستم رتبه‌بندی برییم (BREEAM) 96
4-7- سیستم رتبه‌بندی کسبی (CASBEE) 99
5-7- سیستم رتبه‌بندی Green Star 102
6-7- سیستم رتبه‌بندی DGNB 104
7-7- سیستم رتبه‌بندی HQE 106
8-7- سیستم SBTool 107
9-7- سیستم رتبه‌بندی ساختمان‌های انرژی صفر 108
8-نقش استانداردها در صنعت ساخت پایدار 109
1-8- استاندارد سازی 110
2-8- استانداردهای توسعه‌پایدار 115
1-2-8- استاندارد ایزو و صنعت ساخت پایدار 115
1-1-2-8- استاندارد پایداری در ساخت ساختمان‌ها – اصول کلی (ایزو 15392) 117
2-1-2-8- استاندارد راهنمای مسؤولیت اجتماعی (ایزو 26000) 119
3-1-2-8- استاندارد پایداری در ساخت ساختمان‌ها – شاخص‌های پایداری. قسمت اول: چارچوب توسعه شاخص‌های ساختمانی (ایزو 1-21929) 121
4-1-2-8- استاندارد توسعه‌پایدار جوامع – شاخص‌های خدمات شهری و کیفیت زندگی (ایزو 37120) 123
5-1-2-8- استاندارد توسعه‌پایدار جوامع – سیستم مدیریت توسعه‌پایدار – الزامات و راهنمای استفاده (ایزو 37101) 128
2-2-8- سایر استانداردهای صنعت ساخت پایدار 130
1-2-2-8- آیین نامه بین‌المللی ساختمان‌های سبز (IgCC) 131
2-2-2-8- استاندارد طراحی ساختمان‌های سبز با کارایی بالا (استاندارد 1-189) 133
فصل سوم: حقوق سبز 137
مقدمه 137
1-جایگاه حقوقی توسعه‌پایدار 138
2-حقوقی محیط‌زیست و صنعت ساخت 142
1-2-اسناد بالادستی و قوانین برنامه‌ای محیط‌زیستی 144
2-2-قوانین و مقررات بنیادین محیط‌زیستی 148
3-2-ارزیابی اثرات زیست محیطی 152
4-2-آیین نامه ارزیابی اثرات زیست محیطی طرحها و پروژه‌های بزرگ تولیدی، خدماتی و عمرانی 153
5-2- راهنمای ارزیابی راهبردی محیط‌زیستی طرح های عمرانی 159
3-حقوقی انرژی و صنعت ساخت 161
1-3- تفاوت حق بر انرژی و حقوق انرژی 164
2-3- دست اندرکاران حقوق انرژی 165
3-3-اسناد بالادستی و قوانین برنامه‌ای انرژی 166
4-3- اسناد و کنوانسیونها 177
1-4-3- کنوانسیون مرتبط با لایه ازون 178
2-4-3- کنوانسیون چارچوب تغییرات آب و هوایی و پروتکل کیوتو 180
3-4-3- سایر اسناد و کنوانسیونها 185
5-3- همگامی حقوق انرژی با توسعه، حفظ محیط‌زیست و رفع فقر انسانی 187
6-3- انرژی‌های تجدیدپذیر 188
1-6-3- انرژی‌های تجدیدپذیر دریایی 190
2-6-3- انرژی خورشیدی 193
3-6-3- انرژی بادی 194
4-6-3- انرژی‌ هستهای 196
4-حقوق آب و فاضلاب و صنعت ساخت 197
1-4-مفهوم حق بر آب آشامیدنی سالم 198
2-4-اسناد بالادستی و قوانین برنامه‌ای و بنیادین آب و فاضلاب 199
5-چارچوب حقوقی برای توسعه‌پایدار 201
6-جبران خسارات، تخلفات و جرائم و مقررات مختلفه 207
1-6-هدف و اصول حاکم بر جبران خسارت 208
1-1-6- هدف جبران خسارت 208
1-1-1-6- جبران خسارت ترمیمی (عدالت ترمیمی) 208
2-1-1-6- جبران خسارت تنبیهی (عدالت تنبیهی و باز دارنده) 209
3-1-1-6- جبران خسارت هزینه ساز 209
4-1-1-6- جبران خسارت اصلاحی (عدالت اصلاحی) 210
2-1-6- اصول حاکم بر جبران خسارات 211
1-2-1-6- اصل ضرورت جبران کامل خسارت 211
2-2-1-6- روشهای جبران خسارت در سیستم‌های حقوقی 212
* اعاده به وضع سابق 212
*پرداخت غرامت 213
* جلب رضایت 214
2-6-شیوه‌های نوین پیشنهادی برای جبران خسارات 214
7-چالش‌های حقوق مهندسی سبز 217
کتابنامه (Bibliography) 221
الف: منابع فارسی 221
ب: منابع لاتین 225
ج: تارنماها 233
اختصارات (Abbreviations) 235
الف: فارسی 235
ب: لاتین 235

 

مقدمه کتاب

یکی از اهداف ایجاد ساختمان‌های سبز، حفظ یا فراهم آوردن آسایش و آرامش برای تمام اشخاص و انسان‌هایی است که در طول زمان به نوعی از آن اثر می‌پذیرند. این مهم از طریق ایجاد تعادل میان انسان و محیط پیرامون وی میسر است. طبیعتاً برای رسیدن به این مقصد مسیرهای مختلفی متصّور است.

پیش از هر حرکت یا تلاشی، هدف و نحوه رسیدن به آن باید مشخص باشد. به صورت خلاصه، هدف نوع انسان از زندگی بر یک عبارت “شاد بودن و رضایت” در زندگی مادی و معنوی استوار است. این ایدئولوژی در نهایت منتج به آگاهی، کشف خود و محیط پیرامون، تبدیل شدن به نسخه‌ای بهتر و آزاد‌تر از فرد و نهایتاً خود شکوفایی مادی و معنوی خواهد بود. با این توصیف مهندسی و دیگر علوم را باید منفرداً و مجتمعاً، وسیله‌ای برای این هدف، یعنی تداوم شادی برای تعالی انسان‌ها در طول و عرض زمان دانست.

افکار، الگوها و نوع نگرش به مهندس و اصول و ضوابط مهندسی برای رسیدن به هدف غائی خود با سرعت حیرت آوری در حال رشد و دگرگونی است. پیش‌تر ، هدف عمومی دنیای مهندسی به ایجاد سر‌پناه، طراحی و ساخت انواع سازه ها، جاده‌ها و تولید ابزار و ماشین آلات تسهیل گر برای زندگی بشر معطوف بود و در دانشگاه‌های مهندسی به این موضوعات بسنده می‌شد. در سال‌های نه چندان دور، معمار یا مهندس را شخصی با توان آبادانی و ساخت مصنوعات برای آرامش سایرین می‌شناخته‌اند، امّا امروزه، توان تداوم در آبادانی و آباد ماندن در گذر زمان به تعریف پیشین مهندسی اضافه شده است.

اکنون مفهوم و اهداف مهندسی پا را فراتر از مفاهیم عینی و عددی گذاشته و مفاهیم انتزاعی را بیش از پیش مورد توجه قرار داده است. به بیانی ساده تر، مهندسی را باید تلفیقی از علوم سخت و علوم نرم دانست. علوم نرم[1] یا دانش نرم در مقابل علوم سخت، به ریاضی ‌شدن، به صورتی دقیق بیان شدن، تکرار پذیری در تجارب و آزمایش‌ها، یا عینی[2] بودن، به راحتی تن نمی‌دهند. به جرأت می‌توان گفت، در این حالت، مهندس بدون حضور مفاهیم ذهنی (انتزاعی) چیزی بیش از یک نرم‌افزار از پیش طراحی شده، که در تمام امور از الگوریتم‌های از پیش تعیین شده خاص تبعیت می‌کند، نیست.

توسعه پایدار در ذات مفهومی انتزاعی و در حقیقت ترجمه‌ای ملموس تر و قابل درک تر از شاد بودن و احساس رضایت جامعه است. هدف نهایی توسعه پایدار به عنوان یکی از ارکان اصلی حقوق بشر، ایجاد عدالت فرآگیر برای همگان از جمله نسل‌های بعدی است. بر اساس اجماع جهانی، هدف انسان‌ها در کنار هم و به عنوان یک جامعه جهانی توسعه‌ای فراگیر و پایدار است؛ به نحوی که آسایش گروهی خاص، رفاه و آرامش گروهی دیگر را مخدوش نکند و منابع زیستی و اقتصادی تداوم و توان خدمت رسانی خود را در گذر زمان حفظ نمایند. دنیای مهندسی هم به مثابه سایر علوم، برای بقا چاره‌ای جز حرکت کردن در مسیر توسعه پایدار ندارد.

ظهور پدیده توسعه‌پایدار حاصل عزم جوامع برای رعایت عدالت اقتصادی، اجتماعی و زیستی است و به طور طبیعی، اثر هر عملی در سطح خُرد و کلان نباید بر خلاف این پدیده باشد. توسعه‌پایدار مفهومی است که جوامع پس از شناخت دقیق تر و عمیق تر از حقوق خود و آیندگان به آن دست یافته‌اند که بیش از هر چیزی بر رکن عدالت فراگیر استوار می‌باشد. باید پذیرفت که دنیای مهندسی بدون رعایت اصول و مبانی توسعه پایدار مقبولیت گذشته خود را ندارد. بدین منظور در فصل بندی‌های کتاب حاضر سعی شده است تا جامعه مهندسی را با اصول و مبانی توسعه پایدار در صنعت ساخت آشنا سازد.

در فصل اول مفاهیم بنیادین توسعه پایدار نظیر تمایز توسعه و رشد، تفاوت سبز بودن و پایدار بودن، شاخص ها، آرمان‌ها و اصول و دیدگاه‌های مدیریتی در موضوع توسعه‌پایدار برای مخاطب تشریح شده است. این فصل مخاطب را با کلیات و تعاریف اولیه آشنا می‌سازد و توسعه پایدار را به صورت ملموس و از دیدگاه جهانی تشریح می‌نماید.

در فصل دوم که خواننده را به موضوع مهندسی سبز وارد می‌کند، به تشریح جایگاه مهندسی در توسعه پایدار می‌پردازد. در این فصل فلسفه و اهداف سیستم‌های رتبه‌بندی ساختمان‌های سبز، در کنار سازمان‌های متولّی ساختمان‌های سبز (پایدار)، به صورت موجز آورده شده است. در ادامه این فصل، استانداردهای پایداری معرفی می‌گردد تا تفاوت و فلسفه وجودی استانداردها و سیستم‌های رتبه‌بندی روشن تر گردد.

در فصل سوم، به واکاوی پشتوانه‌های قانونی و ضوابط لازم الاجرا، قوانین برنامه‌ای، توسعه‌ای، بنیادین و کنوانسیون‌های مرتبط با حوزه‌های آب، انرژی و محیط‌زیست که مستقیماً بر تصمیمات مهندسی و مدیریتی اثر دارد پرداخته شده است. همچنین ضمن معرفی روش‌های متداول و نوین مقابله و جبران خسارت ناشی از عدم اجرای موازین توسعه‌ای در طرح‌های عمرانی به تشریح آن‌ها پرداخته شده است. لازم به ذکر است که آشنایی به ضوابط قانونی در حیطه کاری هر شخص، از ضروریات اولیه به حساب می‌آید. فرض قانون گذار بر این است که قانون را همه می‌دانند و به طور معمول کسی نمی‌تواند در دعاوی خود به جهل به قانون، اتکا نماید. این نکته برای مهندسان به واسطه گستردگی فعالیّت و ارزش اقتصادی بالای پروژه‌ها و تأثیر تصمیمات آن‌ها درطبیعت و جوامع بشری از اهمیت وافری برخوردار است.

سال‌ها تجربه و نتیجه تحقیقات محققان روایتگر این واقعیت است که، حرفه مهندسی بدون همکاری و همفکری با سایر رشته ها، از جمله مدیریت، حقوق و اقتصاد فاقد توان پاسخ به انتظارات روز افزون اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی مشتریان و ذینفعان درگیر در پروژه‌های عمرانی و صنعتی است. در دنیای مهندسی اهمیت فاکتورهای مدیریتی، حقوقی و اقتصادی در کنار سیاست گذاری‌های کلان کشوری، برای نیل به اهداف توسعه‌ای و صنعتی پایدار، اگر از فاکتورهای مهندسی بیشتر نباشد، کمتر نیست. بدین جهت و با توجه به گستردگی موضوعات سعی شده به صورت مختصر و مفید موضوعات مدیریتی و حقوقی مرتبط شرح داده شود.

کتاب حاضر از ورود به جزئیات غیر ضروری خود‌داری کرده است و سعی نموده مخاطب را با شاکله اصلی توسعه پایدار و فلسفه وجودی آن در صنعت ساخت، شیوه‌های صحیح مدیریت و قوانین مرتبط با آن آشنا سازد. هر چند تفاوت خوب بودن و ممتاز بودن در جزئیات نهفته است، لیکن نمی‌توان در هیچ امری، از جمله موضوعات مرتبط با صنعت ساخت، انتظار داشت که به ناگهان از حالت بحرانی به حالت ایده‌آل جهشی صورت پذیرد. پله‌های پیشرفت را باید به ترتیب طی نمود. بدین معنا که باید در کلیات به اجماع رسید و سپس به جزئیات پرداخت.

همسو سازی اهداف و فعالیّت‌های بشری، مستلزم کلی نگری است. فلسفه پارادایم‌های فکری مختلف را باید درک کرد و در عین حال بر یک نگاه واحد و مقبول برای عموم به توافق رسید.[3] جزئیات در کنار هم، و در ارتباط با هم معنا می‌یابند. لازم است برهمکنش فعالیّت‌های خُرد بر یکدیگر با توجه به هدف کلی مورد ارزیابی قرار گیرد تا جهت گیری نیروها و فعالیّت‌های مختلف در یک راستا باشند.

نوشته‌ها و منابع مفیدی در حوزه ساختمان‌های سبز ترجمه و به صورت محدودی تألیف شده است، امّا کتاب حاضر کتابی است که به اصول و مبانی اساسی مهندسی سبز (پایدار) پرداخته است. با مطالعه این کتاب مخاطب در جزئیات غرق نخواهد شد. مخاطب کتاب حاضر دانشجویان همه مقاطع تحصیلی، مهندسان، حقوقدانان و مدیران فعال در صنعت ساخت است.

در پایان بر خود لازم می‌دانیم از مساعدت‌های استاد فرهیخته دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی پروفسور مهراب داراب‌پور به پاس راهنمایی‌ها و به ویژه ویرایش و اصلاح موضوعات حقوقی کتاب حاضر و همچنین استاد شهیر دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه شهید بهشتی پروفسور غلامعلی طبرسا به پاس ارشادات عالمانه در روند تألیف کتاب حاضر صمیمانه تشکر نماییم. به رسم ادب از زحمات تمام عزیزانی که در روند تهیه و تدوین کتاب حاضر نویسندگان را یاری نموده اند به ویژه آقایان دکتر محمد داراب‌پور و دکتر سهیل عربی کمال قدردانی و تشکر را داریم.

هیچ تحقیقی از اشتباه مصون نیست و به واسطه رشد سریع علوم و تحول در نظریات به طور قطع نمی‌تواند کامل و بدون نقص و حتی به روز باشد. امید است انتقادات سازنده در کنار نظرات مفید مخاطبان، موجبات ارتقای کتاب حاضر در ویرایش‌های آتی را فراهم سازد.

محمّدرضا داراب پور – جواد مجروحی سردرود

بهار 1398

[1] Soft Science

[2] Objective

[3] خوشبختانه در سال 2015 برغم مخالفت برخی از کشورها، جهان به این اجماع رسید و سندی حیاتی برای اهداف خود تا سال 2030 تدوین نمود تا تلاشی باشد برای حفظ آرامش و امنیت اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی شهروندان همه کشور‌های غنی و فقیر.


  • ۰

Sustainable Development in Cities: A Qualitative Approach to Evaluate Rating Systems, (2018) , Civil Engineering Journal

Sustainable Development in Cities: A Qualitative Approach to Evaluate Rating Systems

Soheil Arabi, Mahmood Golabchi, Mehrab Darabpour

Abstract

Sustainable development paradigm is one of the dominant paradigms of the century. In 1987, “Our Common Future,” the Brundtland Commission adopted the concept of “sustainable development” to challenge the dominant paradigm of development as equivalent to economic growth. Using rating systems is like a plan in order to implement sustainable development. Moreover, Tehran as the capital of Iran and a megalopolis needs an appropriate rating system to be assessed in context of sustainable development. Be that as it may, Selection of a rating system pivots on the paradigm of the planner that how the planner describes the development and what are the planner’s preferences; and also on the priorities of the city planned to be developed. This research has tried to evaluate rating systems to unveil their qualities to afford city planners an opportunity to use an appropriate approach of sustainable development. Authors of this research hold the opinion that if planners’ preferences and priorities of a city can be in step with a rating system, the best result will occur. Furthermore, it was decided to do the evaluation in the context of ASTM E2432. In this research rating systems of ISCA, BREEAM, LEED-ND, CASBEE, Green star, DGNB were chosen to be evaluated. On the other hand, the obstacles of implementing sustainable development in Tehran were identified. Finally, LEED-ND was identified as the best rating system among above-mentioned ones. Since the research was exploratory research, a qualitative approach was selected to do the evaluation. Consequently, structured interviewing was applied as a fitting method and the technique of pile sorting was used to collect data in interviews as well.

Keywords

Sustainable Development in City; Rating System; Structured Interview; Pile Sorting Technique; Obstacles of Sustainable Development in Tehran.

References

Wang, R.S., Li, F., Hu, D., Li, B.L. “Understanding eco-complexity: Social-Economic-Natural Complex Ecosystem approach.” Ecol. Complex 8(1) (2011): 15-29. doi:10.1016/j.ecocom.2010.11.001.

Riley, J. “Indicator quality for assessment of impact of multidisciplinary systems.” Agriculture, Ecosystems & Environment 87(2) (November 2001): 121–128. doi:10.1016/S0167-8809(01)00272-9.

Riley, J. “The indicator explosion: local needs and international challenges.” Agriculture, Ecosystems & Environment 87(2) (November 2001): 119-120. doi:10.1016/S0167-8809(01)00271-7.

Spangenberg, J.H.; Pfahl, S.; Deller, K. “Towards indicators for institutional sustainability: lessons from an analysis of Agenda 21.” Ecological Indicators 2(1–2) (November 2002): 61-77 doi:10.1016/S1470-160X(02)00050-X.

Li, H.; Zhang, X.; Thomas, S.; Skitmore, M. “Quantifying Stakeholder Influence in Decision/Evaluations relating to Sustainable Construction in China – A Delphi Approach.” Journal of cleaner production, (2017) doi: 10.1016/j.jclepro.2017.04.151.

Aligholizadeh Aghdam, K; Foroughi Rad, R; Shakeri, H and Majrouhi, J. ” Approaching Green Buildings Using Eco-Efficient Construction Materials: A Review of the state-of-the-art.” KICEM Journal of Construction Engineering and Project Management, 8(3) (Sep 2018) doi:10.6106/JCEPM.2018.8.3.001.

ASTM E2432-17. “Standard Guide for General Principles of Sustainability Relative to Buildings.” ASTM International (2017) doi:10.1520/E2432-17.

ISO 15392 “Sustainability in building construction — General principles.” (2008).

IEA (International Energy Agency). “Energy Technology Perspectives.” (2017) ISBN PRINT 978-92-64-27050-3.

IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change). “Climate Change 2007 – Impacts, Adaptation and Vulnerability.” Fourth Assessment Report of the IPCC (2007) ISBN: 978 0521 88010-7 Hardback; 978 0521 70597-4 Paperback.

Price, L.; De la Rue du Can, S.; Sinton, J., Worrell, E. “Sectoral Trends in Global Energy Use and GHG Emissions.” Energy Policy 36(4) (April 2008): 1386-1403 doi:10.1016/j.enpol.2007.12.017.

Harvey, L.D.D. “A Handbook on Low-Energy Buildings and District Energy Systems: Fundamentals, Techniques, and Examples.” (2006) ISBN: 978-1138965508.

AGIC. “Australian Green Infrastructure Council – IS Rating Scheme.” Australian Green Infrastructure Council (AGIC), (January 7, 2013) www.agic.net.au/ISratingscheme1.htm.

Keivani, R. “A review of the main challenges to urban sustainability.” Int. J. Urban Sustainable Dev. 1(1–2) (2010): 5–16. doi:10.1080/19463131003704213.

Fernández-Sánchez, G., Rodríguez-López, F. “A methodology to identify sustainability indicators in construction project management—Application to infrastructure projects in Spain.” Ecological Indicators J. 10(6) (November 2010): 1193-1201. doi:10.1016/j.ecolind.2010.04.009.

Zhang, L.L., Wang, L., Tian, J.X. “Study on sustainable construction management based on LCA.” International Conference on Construction on Real Estate Management (2008).

ISO 21929-1 “Sustainability in building construction —Sustainability indicators, Part 1: Framework for the development of indicators and a core set of indicators for buildings.” (2011).

Chethana S.; Vivian W.; Khoa, N. “Environmental, Economic, and Social Parameters in International Green Building Rating Tools.” Journal of Professional Issues in Engineering Education and Practice, 143(2) (April 2017) doi:10.1061/(ASCE)EI.1943-5541.0000313

Gunn, L., Nicky D., Jacquelien, S. “Power supply–demand balance in a Smart Grid: An information sharing model for a market mechanism.” Applied Mathematical Modelling, 38(13) (2014): 3350-3360. Doi:10.1016/j.apm.2013.11.042.

Smiciklas, J. “Connecting cities and communities with the Sustainable Development Goals.” (2017) ISSN: 978-92-61-25371-4 (Electronic version).

BREEAM “BREEAM Communities technical manual.” technical manual: version: SD202 (August 2017) http://www.breeam.com/communitiesmanual.

LEED “LEED for Cities Pilot | Performance Score to LEED Certification.” (September 2017) https://www.usgbc.org/cityperformance.

LEED ND. “LEED 2009 for Neighborhood Development Rating System. Congress for the New Urbanism.” Natural Resources, Defense Council, and the U.S. Green Building Council (2014).

LEED. “Checklist: LEED v2009 Neighborhood Development.” (September 2017) https://www.usgbc.org/resources/neighborhooddevelopment-v2009-checklist-xls.

CASBEE. “CASBEE for cities.” (2014) http://www.ibec.or.jp/CASBEE/english/downloadE.html.

Anthony, M.; Jian, Z.; Yutao, W.; Jiayuan, W. “Readiness for sustainable community: A case study of Green Star Communities.” Journal of Cleaner Production 173 (2017): doi:10.1016/j.jclepro.2017.03.190.

DGNB. “The DGNB sustainability concept. The new quality of building. The German Sustainable Building Council (DGNB).” (2017) http://www.dgnb-system.de/en/system/dgnb-sustainability_concept.

ISCA. “IS Rating Scheme Categories and Credits.” Infrastructure sustainability council of Australia (2007). https://isca.org.au/is-rating-scheme/about-is/item/68-is-rating-tool.

Morse, J. “Completing a qualitative project.” Sage Publications (1997) ISBN: 9780761906018.

Whittemore R., Chase SK., Mandle CL. “Validity in qualitative research.” Qual. Health Res. 11(4) (2001): 522–37. doi:10.1177/104973201129119299.

Weller, S. C.; Romney, A. K. “Qualitative Research Methods: Systematic data collection.” SAGE Publications Ltd. (1988) doi: 10.4135/9781412986069.

Full Text: PDF

DOI: 10.28991/cej-03091215

Copyright (c) 2018 Soheil Arabi, Mahmood Golabchi, Mehrab Darabpour


  • ۰

Practical Approaches Toward Sustainable Development in Iranian Green Construction, (2018), Civil Engineering Journal

Practical Approaches Toward Sustainable Development in Iranian Green Construction

Mohammad Reza Darabpour, Mehrab Darabpour, Javad Majrouhi Sardroud, John Smallwood, Gholamali Tabarsa

 

Abstract

Developed nations acknowledge sustainable development as a legal right for current and future generations. Although instances of domestic and international efforts are prevalent, there is a long way to go before accomplishing developmental ideals. A practical approach for realizing the vital goals of sustainable development is of the utmost importance. In effect, the construction sector requires extensive forward-looking studies for strategizing, building and granting a sustainable future. The inconsistency between the goals and activities of different sectors is a main impediment upon undertaking sustainable development’s goals; decision and lawmakers must consider the purpose and interests of the building industry on a micro and macro level. This paper is a brief review for understanding the concept of sustainable development and illustrates some of the international efforts, and highlights them for decision makers.  Using the ‘PESTLE’ analysis technique, external and internal factors influencing sustainability in the Iranian construction sector were identified. Interviews were conducted with experts using the ‘Snowball’ research method due to the lack of knowledgeable respondents in the subject area. 11 Practical steps needed in Iran were recommended and sorted by their importance to make this vision a reality. The results can be generalized to other disciplines as well.

Keywords

Sustainable Development; Sustainable Construction; PESTLE.

References

Avilés, Luis A. “Sustainable Development and Environmental Legal Protection in the European Union: A Model for Mexican Courts to Follow?” Mexican Law Review 6, no. 2 (January 2014): 251–272. doi:10.1016/s1870-0578(16)30014-2.

Declaration, Rio. “Rio declaration on environment and development.” (1992).

United Nations, “Sustainable Development. Knowledge Platform (Iran), 2013.

Torvik, R. “Why Do Some Resource-Abundant Countries Succeed While Others Do Not?” Oxford Review of Economic Policy 25, no. 2 (June 1, 2009): 241–256. doi:10.1093/oxrep/grp015.

Keeble, Brian R. “The Brundtland Report: ‘Our Common Future.’” Medicine and War 4, no. 1 (January 1988): 17–25. doi:10.1080/07488008808408783.

Duran, Dan Cristian, Luminita Maria Gogan, Alin Artene, and Vasile Duran. “The Components of Sustainable Development – A Possible Approach.” Procedia Economics and Finance 26 (2015): 806–811. doi:10.1016/s2212-5671(15)00849-7.

Dobrovolskienė, Nomeda, and Rima Tamošiūnienė. “An Index to Measure Sustainability of a Business Project in the Construction Industry: Lithuanian Case.” Sustainability 8, no. 1 (December 25, 2015): 14. doi:10.3390/su8010014.

Illankoon, I. M. Chethana S., Vivian W. Y. Tam, and Khoa N. Le. “Environmental, Economic, and Social Parameters in International Green Building Rating Tools.” Journal of Professional Issues in Engineering Education and Practice 143, no. 2 (April 2017): 05016010. doi:10.1061/(ASCE)ei.1943-5541.0000313.

Hill, Richard C., and Paul A. Bowen. “Sustainable Construction: Principles and a Framework for Attainment.” Construction Management and Economics 15, no. 3 (May 1997): 223–239. doi:10.1080/014461997372971.

Hassan, Abbas M., and Hyowon Lee. “The Paradox of the Sustainable City: Definitions and Examples.” Environment, Development and Sustainability 17, no. 6 (November 29, 2014): 1267–1285. doi:10.1007/s10668-014-9604-z.

Intergovernmental Panel on Climate Change, ed. “Summary for Policymakers.” Climate Change 2013 – The Physical Science Basis (n.d.): 1–30. doi:10.1017/cbo9781107415324.004.

Nurse, Keith. “Culture as the fourth pillar of sustainable development.” Small states: economic review and basic statistics 11 (2006): 28-40.

“Report: Review of Targets for the Sustainable Development Goals: The Science Perspective.” Journal of Education for Sustainable Development 9, no. 2 (August 31, 2015): 237–237. doi:10.1177/0973408215600602h.

Group, O.W., Goals, S.D., Group, O.W., Goals, S.D., Goals, D., and Goals, S.D., “Sustainable Development Goals and targets,” United Nations, 2015.

Hambrey, J., “The 2030 Agenda and the Sustainable Development Goals: The challenge for aquaculture and Management,” ISBN 9789251099285, 2017.

United Nations, “Indicators of Sustainable Development: Guidelines and Methodologies,” ISBN 9789211045772, 2007.

Sachs, Jeffrey, Guido Schmidt-Traub, Christian Kroll, David Durand-Delacre, and Katerina Teksoz. SDG index & dashboards: A global report. Bertelsmann Stiftung, 2016.

Singh, Rajesh Kumar, H.R. Murty, S.K. Gupta, and A.K. Dikshit. “An Overview of Sustainability Assessment Methodologies.” Ecological Indicators 9, no. 2 (March 2009): 189–212. doi:10.1016/j.ecolind.2008.05.011.

Standard, I., “INTERNATIONAL STANDARD-ISO 21929-1 Sustainability in building construction —Sustainability indicators Part 1: Framework for the development of indicators and a core set of indicators for buildings Développement,” 2011, 2011.

Li, Hongyang, Xiaoling Zhang, S. Thomas Ng, and Martin Skitmore. “Quantifying Stakeholder Influence in Decision/evaluations relating to Sustainable Construction in China – A Delphi Approach.” Journal of Cleaner Production 173 (February 2018): 160–170. doi:10.1016/j.jclepro.2017.04.151.

Zhang, Jian Wen. “Cost, Efficiency and Hygiene – Three Reflections on Green Building.” Applied Mechanics and Materials 587–589 (July 2014): 203–207. doi:10.4028/www.scientific.net/amm.587-589.203.

Mohammadi, Sahra, and M. Talat Birgonul. “Preventing Claims in Green Construction Projects through Investigating the Components of Contractual and Legal Risks.” Journal of Cleaner Production 139 (December 2016): 1078–1084. doi:10.1016/j.jclepro.2016.08.153.

Infrastructure Australia, “Australian Infrastructure Plan,” ISBN 978-1-925352-07-8, 2016.

World Green Building Council, http://www.worldgbc.org/about-green-building, 2017.

Sedlacek, Sabine, and Gunther Maier. “Can Green Building Councils Serve as Third Party Governance Institutions? An Economic and Institutional Analysis.” Energy Policy 49 (October 2012): 479–487. doi:10.1016/j.enpol.2012.06.049.

Alyami, Saleh H., and Yacine Rezgui. “Sustainable Building Assessment Tool Development Approach.” Sustainable Cities and Society 5 (December 2012): 52–62. doi:10.1016/j.scs.2012.05.004.

Chehrzad, M., S. M. Pooshideh, A. Hosseini, and J. Majrouhi Sardroud. “A Review on Green Building Assessment Tools: Rating, Calculation and Decision-Making.” The Sustainable City XI (July 12, 2016). doi:10.2495/sc160341.

Ye, Ling, Zhijun Cheng, Qingqin Wang, Haiyan Lin, Changqing Lin, and Bin Liu. “Developments of Green Building Standards in China.” Renewable Energy 73 (January 2015): 115–122. doi:10.1016/j.renene.2014.05.014.

Board, A.B.C., “NCC 2015 Performance Requirements Extract,” 2015.

United Nations, “Role of Standards: A Guide for Small and Medium-sized Enterprises,” Unido, 2006.

Zhang, Xiaoling. “Paradigm Shift Toward Sustainable Commercial Project Development in China.” Habitat International 42 (April 2014): 186–192. doi:10.1016/j.habitatint.2013.12.009.

Nikolayevich Sayamov, Yury. “Education as a Global ‘soft Power’ for Sustainable Development.” Edited by Dr Gilbert Ahamer. Campus-Wide Information Systems 30, no. 5 (November 4, 2013): 346–357. doi:10.1108/cwis-08-2013-0040.

Nasibulina, Anastasia. “Education for Sustainable Development and Environmental Ethics.” Procedia – Social and Behavioral Sciences 214 (December 2015): 1077–1082. doi:10.1016/j.sbspro.2015.11.708.

Dernbach, John C., and Joel A. Mintz. “Environmental Laws and Sustainability: An Introduction.” Sustainability 3, no. 3 (March 23, 2011): 531–540. doi:10.3390/su3030531.

Colledge, L., “Snowball Metrics Recipe Book,” 114, 2014.

Voicu, Mirela-Cristina, and A. Babonea. “Using the snowball method in marketing research on hidden populations.” Challenges of the Knowledge Society 1 (2011): 1341-1351.

Unicef, “SWOT and PESTEL,” UNICEF KE Toolbox 1–12, 2015.

Forbes, Doug, Simon D. Smith, and Malcolm Horner. “A case-based reasoning approach for selecting risk management techniques.” In The Proceedings of 23rd Annual ARCOM Conference, Association of Researchers in Construction Management, pp. 735-744. 2007.

Zalengera, Collen, Richard E. Blanchard, Philip C. Eames, Alnord M. Juma, Maxon L. Chitawo, and Kondwani T. Gondwe. “Overview of the Malawi Energy Situation and A PESTLE Analysis for Sustainable Development of Renewable Energy.” Renewable and Sustainable Energy Reviews 38 (October 2014): 335–347. doi:10.1016/j.rser.2014.05.050.

Mahdei, Karim, Mehrdad Pouya, Fatemeh Taheri, Hossein Azadi, and Steven Van Passel. “Sustainability Indicators of Iran’s Developmental Plans: Application of the Sustainability Compass Theory.” Sustainability 7, no. 11 (November 3, 2015): 14647–14660. doi:10.3390/su71114647.

Full Text: PDF

DOI: 10.28991/cej-03091172


کجای سایت هستم:

جستجو:

سوالات متداول

بهترین راه برای خرید کتاب، مراجعه به سایت انتشاراتی است که آن کتاب را چاپ کرده است. از طریق خرید آنلاین می توان هم در وقت و هم در هزینه صرفه جویی کرد.
فقط روز های زوج ساعت 4 تا 7 با هماهنگی قبلی
تهران، خیابان ظفر، خیابان آرش شرقی، نبش خیابان عمرانی، پلاک 61، ساختمان آرش، طبقه دوم، واحد 4. تماس: 22220230

دسته ها:

آخرین مطالب نوشته شده:

یک بیت شعر

تا آسمان ز حلقه به گوشان ما شود
کو عشوه‌ای ز ابروی همچون هلال تو
«حافظ»

صفحات با بیشترین بازدید: